به گزارش خبرگزاری تسنیم از گرگان، در مقطع کنونی که تحولات ژئوپلیتیکی منطقه غرب آسیا و معادلات قدرت در سطح بینالملل با شتابی فزاینده در حال تغییر است، نقش کشورها در حفظ ثبات داخلی، تقویت انسجام اجتماعی و بهرهگیری از ظرفیتهای راهبردی بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. جمهوری اسلامی ایران نیز در این میان، در معرض مجموعهای از فشارهای ترکیبی شامل تحریمهای اقتصادی، جنگ روایتها، تهدیدهای امنیتی و رقابتهای پیچیده منطقهای قرار دارد؛ شرایطی که آن را میتوان در قالب «جنگ چندلایه اقتصادی و سیاسی» تحلیل کرد.
تجربه تاریخی جمهوری اسلامی نشان داده که یکی از مهمترین عوامل عبور از بحرانها، همواره «انسجام ملی» و پیوند مستحکم میان مردم، حاکمیت و نهادهای حاکمیتی بوده است. این انسجام نهتنها در مقاطع حساس تاریخی کارکرد بازدارنده داشته، بلکه در بسیاری از موارد بهعنوان یک نیروی محرکه برای عبور از فشارهای خارجی و تبدیل تهدیدها به فرصت عمل کرده است. همافزایی میان مردم، نیروهای مسلح و دستگاه دیپلماسی، امروز نیز بهعنوان یک الگوی عملی در مدیریت شرایط پیچیده کشور مورد توجه قرار دارد.
جایگاه ژئوپلیتیکی ایران در منطقه و تسلط بر گذرگاههای حیاتی انرژی همچون تنگه هرمز، این کشور را در موقعیتی قرار داده که تصمیمات و رویکردهای آن دارای اثرات مستقیم بر اقتصاد جهانی است. همین مسئله موجب شده است که جمهوری اسلامی ایران در سالهای اخیر، همزمان با فشارهای خارجی، تلاش کند از ظرفیتهای راهبردی خود در جهت تثبیت موقعیت منطقهای و تقویت قدرت بازدارندگی بهرهبرداری کند.
در بعد داخلی نیز، تداوم تأمین پایدار کالاهای اساسی، مدیریت منابع انرژی و جلوگیری از ایجاد اختلال در زنجیره تأمین، از جمله موضوعاتی است که نشان میدهد علیرغم فشارهای اقتصادی، ساختار اجرایی کشور با اتکا به ظرفیتهای درونی و همراهی مردم توانسته از بروز بحرانهای جدی جلوگیری کند. این موضوع خود بیانگر نوعی تابآوری اقتصادی در شرایط فشار حداکثری است که کمتر در بسیاری از کشورها قابل مشاهده است.
در کنار این مؤلفهها، تحولات اخیر در سطح نظام بینالملل و کاهش تدریجی هژمونی قدرتهای سنتی، بهویژه ایالات متحده، نشاندهنده ورود جهان به مرحلهای جدید از بازتعریف قدرت است؛ مرحلهای که در آن بازیگران مستقل و اثرگذار منطقهای نقش پررنگتری در تعیین معادلات آینده ایفا میکنند. در این میان، تحولات مرتبط با سیاستهای آمریکا، نوسانات داخلی این کشور و تغییر رویکرد برخی دولتها و ملتها نسبت به نظم پیشین، همگی بیانگر شکلگیری یک روند افولی در ساختار قدرت سنتی غرب است.
رمضانعلی سنگدوینی عضو کمیسیون انرژی مجلس در گفتوگوی تفصیلی با خبرنگار تسنیم ضمن بررسی ابعاد مختلف این تحولات؛ از نقش انسجام ملی در عبور از شرایط کنونی و جایگاه مردم در حفظ ثبات کشور سخن گفت و تاکید کرد که در شرایط جنگ ترکیبی،چشمانداز پیشروی جمهوری اسلامی ایران بسیار روشن و رو به جلوست که از نظر خوانندگان تسنیم میگذرد:
تسنیم: مهمترین مؤلفهای که امروز میتواند کشور را در شرایط پیچیده منطقهای و بینالمللی تقویت کند چیست؟
سنگدوینی:اگر بخواهیم واقعبینانه و بدون تعارف به شرایط امروز کشور نگاه کنیم، باید بپذیریم که ایران در یک مقطع بسیار حساس تاریخی قرار دارد؛ مقطعی که ترکیبی از فشارهای خارجی، جنگ روایتها، تحریمهای اقتصادی و رقابتهای ژئوپلیتیکی در آن بهطور همزمان جریان دارد. در چنین شرایطی، هیچ ابزار و مؤلفهای به اندازه «همدلی، اتحاد و انسجام ملی» تعیینکننده نیست.
این موضوع یک شعار نیست؛ یک تجربه زیسته در تاریخ انقلاب اسلامی است. هر زمان که کشور با تهدید مواجه شده، مردم ایران با یک واکنش طبیعی و عمیق وارد میدان شدهاند. این همان ویژگی است که دشمنان همیشه در محاسبات خود از آن غفلت میکنند.
به تعبیر دقیق، ملت ایران در لحظات حساس «بیدارتر، منسجمتر و مقاومتر» میشود. امروز نیز همین وضعیت را شاهد هستیم. انسجام میان مردم، نیروهای مسلح و دستگاه دیپلماسی یک همافزایی واقعی ایجاد کرده که اثر آن در شکست راهبردهای دشمن کاملاً مشهود است.
تسنیم: این انسجام ملی در عمل چگونه خود را نشان داده و چه تفاوتی با دورههای گذشته دارد؟
سنگدوینی:اگر به 47 سال گذشته انقلاب نگاه کنیم، همیشه یک عنصر مشترک در موفقیتهای کشور وجود داشته و آن هم «وحدت ملی» بوده است. اما تفاوت شرایط امروز با گذشته در عمق و گستره این همبستگی است.
امروز ما با یک مثلث قدرت مواجه هستیم:از یک سو مردم که با حضور، حمایت و پشتیبانی خود پشتوانه اصلی کشور هستند.از سوی دیگر نیروهای مسلح که با آمادگی کامل و بازدارندگی واقعی، هرگونه تهدید را در نطفه خنثی میکنند.و در ضلع سوم، دستگاه دیپلماسی که در عرصه بینالمللی با اقتدار از منافع ملی دفاع میکند.
این سه ضلع در کنار هم یک ساختار منسجم ایجاد کردهاند که نتیجه آن، کاهش اثرگذاری فشارهای خارجی و افزایش قدرت چانهزنی جمهوری اسلامی ایران در سطح بینالمللی است. این هماهنگی در این سطح، در بسیاری از کشورها کمتر دیده میشود.
تسنیم: درباره نقش رهبری و موضوعات راهبردی مانند تنگه هرمز چه ارزیابی دارید؟
سنگدوینی:نقش رهبری در مدیریت کلان کشور، بهویژه در موضوعات راهبردی، نقشی بیبدیل است. تصمیمگیری درباره موضوعاتی مانند تنگه هرمز صرفاً یک تصمیم سیاسی یا مقطعی نیست، بلکه یک تصمیم کاملاً راهبردی با آثار منطقهای و جهانی است.
تنگه هرمز امروز یکی از حساسترین شریانهای انرژی جهان است و هرگونه تصمیم درباره آن، پیامدهای گسترده اقتصادی و سیاسی دارد. در طول سالهای گذشته، همواره این ظرفیت بهعنوان یک ابزار بازدارنده در برابر فشارهای خارجی مطرح بوده است.
نکته مهم این است که در عین بهرهگیری از این ظرفیتها، تیم دیپلماسی کشور نیز با هوشمندی و اقتدار عمل کرده و اجازه نداده حقوق ملت ایران در هیچ مذاکرهای تضعیف شود. این ترکیب «قدرت میدانی و عقلانیت دیپلماتیک» یکی از نقاط قوت جمهوری اسلامی است.
تسنیم: وضعیت اقتصادی و تأمین کالاهای اساسی در این شرایط چگونه قابل تحلیل است؟
سنگدوینی:واقعیت این است که ما در یک شرایط عادی اقتصادی قرار نداریم؛ بلکه با نوعی «جنگ اقتصادی پیچیده و چندلایه» مواجه هستیم. با این حال، نکته مهم این است که کشور در تأمین کالاهای اساسی، سوخت و نیازهای عمومی مردم با بحران جدی مواجه نشده است.
این موضوع اتفاقی نیست. نتیجه یک زنجیره مدیریتی است که از سطح سیاستگذاری کلان تا اجرا در دولت و همراهی مردم امتداد دارد. اگر هر کدام از این حلقهها دچار ضعف بود، قطعاً کشور با چالشهای جدیتری روبهرو میشد.
مردم در این میان نقش کلیدی دارند. همراهی آنها در مدیریت مصرف، تحمل شرایط و حمایت از سیاستهای کلان، یکی از عوامل اصلی عبور از فشارها بوده است. این همراهی، یک سرمایه اجتماعی ارزشمند است که نباید نادیده گرفته شود.
تسنیم: ارزیابی شما از جایگاه ایران در معادلات جهانی چیست؟
سنگدوینی:امروز نمیتوان نقش و جایگاه جمهوری اسلامی ایران را در معادلات جهانی نادیده گرفت. واقعیت میدانی این است که ایران به یکی از بازیگران اثرگذار در سطح منطقه و حتی جهان تبدیل شده است.
این جایگاه نه صرفاً بر اساس ادعا، بلکه بر اساس تغییرات واقعی در نظم بینالملل شکل گرفته است. بسیاری از کشورهایی که پیشتر تحت نفوذ قدرتهای بزرگ بودند، امروز در حال بازتعریف روابط خود و حرکت به سمت استقلال بیشتر هستند.
این تغییرات نشاندهنده یک واقعیت مهم است: ساختار قدرت جهانی در حال تغییر است و کشورهایی مانند ایران در این تغییر نقش فعال دارند، نه منفعل.
تسنیم: درباره تحولات اخیر و تأثیر آن بر موقعیت آمریکا چه نظری دارید؟
سنگدوینی:تحولات اخیر نشان داده که آمریکا با یک چالش جدی در حوزه قدرت نرم و سخت مواجه است. شکستهای متعدد در عرصههای مختلف، از جمله منطقهای و بینالمللی، موجب کاهش اعتبار این کشور شده است.
حتی در داخل آمریکا نیز اختلافات سیاسی و ساختاری افزایش یافته و برخی نهادها با بحران تصمیمگیری مواجه هستند. این وضعیت نشان میدهد که آمریکا دیگر آن قدرت بلامنازع گذشته نیست و با روندی رو به افول مواجه شده است.این افول، نتیجه مستقیم سیاستهای نادرست و مداخلهجویانه در نقاط مختلف جهان است.
تسنیم: اهمیت تنگه هرمز را در اقتصاد جهانی چگونه تحلیل میکنید؟
سنگدوینی:تنگه هرمز یکی از حیاتیترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان است. بخش قابل توجهی از نفت و انرژی جهان از این مسیر عبور میکند و همین موضوع، آن را به یک نقطه راهبردی تبدیل کرده است.
از منظر اقتصادی، هرگونه اختلال در این مسیر میتواند بازار جهانی انرژی را دچار نوسان جدی کند. به همین دلیل، این منطقه همواره در کانون توجه قدرتهای جهانی قرار دارد.
اما نکته مهم این است که ایران بهعنوان یکی از بازیگران اصلی این منطقه، نقش تعیینکنندهای در مدیریت این مسیر دارد و این موضوع یکی از ابزارهای مهم قدرت ملی محسوب میشود.
تسنیم: در پایان، جمعبندی شما از شرایط فعلی کشور چیست؟
سنگدوینی:جمعبندی من این است که جمهوری اسلامی ایران با وجود همه فشارها، تهدیدها و چالشها، در مسیر تثبیت اقتدار ملی و منطقهای حرکت میکند.
مهمترین عامل موفقیت در این مسیر، مردم هستند. اگر این سرمایه اجتماعی حفظ و تقویت شود، کشور نهتنها از شرایط فعلی عبور خواهد کرد، بلکه در آینده جایگاه بسیار قویتری در معادلات منطقهای و جهانی به دست خواهد آورد.
این مسیر البته نیازمند استمرار همدلی، مدیریت هوشمندانه و حفظ انسجام ملی است؛ مؤلفههایی که در تاریخ انقلاب بارها اثبات کردهاند کلید عبور از بحرانها هستند.
انتهای پیام/