آمار فاجعه‌بار از اثرات محیط‌زیستی در جنگ | انتشار پنج میلیون تن گاز گلخانه‌ای

به گزارش اقتصادآنلاین، نشست تخصصی «بررسی پیامد‌های زیست‌محیطی جنگ و تاب‌آوری بنگاه‌های اقتصادی» با حضور شینا انصاری، معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، محمود نجفی‌عرب رئیس اتاق بازرگانی تهران و جمعی از فعالان اقتصادی و کارشناسان حوزه محیط زیست برگزار شد. در این نشست از پیامد‌های کمتر دیده‌شده جنگ بر محیط زیست، خسارت‌های وارده به منابع طبیعی و ارتباط مستقیم تاب‌آوری محیط زیستی با تاب‌آوری اقتصادی سخن گفته شد.

در ابتدای نشست، سعید تاجیک، رئیس کمیسیون انرژی و محیط زیست اتاق بازرگانی تهران، با اشاره به برآورد‌های اولیه از آثار زیست‌محیطی جنگ، اعلام کرد که حدود پنج میلیون تن گاز گلخانه‌ای در نتیجه جنگ اخیر به کشور تحمیل شده است.

به گفته تاجیک، این میزان انتشار معادل آلایندگی سالانه حدود یک میلیون خودرو، مصرف انرژی صد‌ها هزار واحد مسکونی و یا از بین رفتن ده‌ها میلیون اصله درخت است. تاجیک با بیان اینکه این برآورد‌ها هنوز کامل نیست، تأکید کرد که بسیاری از کشور‌ها و سازمان‌های بین‌المللی برای کاهش ارقامی به مراتب کمتر از این، برنامه‌های گسترده و پرهزینه‌ای را دنبال می‌کنند.

رئیس کمیسیون انرژی و محیط زیست اتاق تهران با اشاره به مفهوم «اکوساید» یا تخریب گسترده محیط زیست در اثر جنگ‌ها گفت: همان‌طور که جهان نسبت به موضوع نسل‌کشی حساسیت نشان می‌دهد، باید نسبت به تخریب سیستماتیک زمین، آب، هوا و زیست‌بوم‌ها نیز حساس باشد.

وی همچنین با اشاره به خسارت‌های ناشی از جنگ در تهران اظهار کرد: حدود ۴۱ هزار واحد مسکونی در پایتخت آسیب دیده‌اند و برآورد می‌شود نزدیک به ۱۰ میلیون تن نخاله و پسماند ناشی از تخریب ساختمان‌ها ایجاد شده باشد که مدیریت و بازیافت آن نیازمند برنامه‌ریزی جدی است.

تاجیک در ادامه با انتقاد از عملکرد نهاد‌های بین‌المللی محیط زیستی گفت: در جریان جنگ اخیر، با وجود بروز پدیده‌هایی نظیر آلودگی هوا و آثار مخرب زیست‌محیطی در مناطق مختلف کشور، واکنش مؤثری از سوی نهاد‌های بین‌المللی مشاهده نشد. تاجیک در عین حال از اقدامات سازمان حفاظت محیط زیست برای اطلاع‌رسانی و مکاتبه با نهاد‌های بین‌المللی قدردانی کرد و خواستار مستندسازی دقیق خسارت‌های زیست‌محیطی جنگ شد.

در ادامه این نشست، محمود نجفی‌عرب، رئیس اتاق بازرگانی تهران، با بیان اینکه محیط زیست ایران پیش از جنگ نیز با چالش‌های جدی مواجه بوده است، گفت: بخش قابل توجهی از منابع طبیعی کشور طی دهه‌های گذشته تحت فشار قرار گرفته و روند تخریب سرزمین در بسیاری از مناطق کشور ادامه دارد.

نجفی‌عرب کاهش پوشش جنگلی، تخریب مراتع، فرسایش خاک، افت منابع آب و گسترش پدیده گردوغبار را از مهم‌ترین نشانه‌های این روند دانست و افزود: آسیب‌های محیط زیستی تنها به جنگ محدود نمی‌شود و بخشی از آن نتیجه بهره‌برداری ناپایدار از منابع طبیعی، تغییر کاربری اراضی، رشد جمعیت و ضعف مدیریت سرزمین است.

نجفی‌عرب با اشاره به آمار‌های موجود درباره فرسایش خاک در ایران اظهار کرد: در برخی برآوردها، میزان فرسایش خاک در کشور بین ۱۶ تا ۲۰ تن در هکتار در سال اعلام شده که نشان‌دهنده سرعت بالای از دست رفتن سرمایه‌های طبیعی است.

رئیس اتاق بازرگانی تهران تصریح کرد: تخریب محیط زیست صرفاً یک دغدغه زیست‌محیطی نیست، بلکه به یک ریسک اقتصادی تبدیل شده است که این موضوع هزینه آب و انرژی را افزایش می‌دهد، امنیت غذایی را تهدید می‌کند، ریسک سرمایه‌گذاری را بالا می‌برد و بر فعالیت بنگاه‌های اقتصادی اثر مستقیم می‌گذارد.

وی در همین راستا پیشنهاد‌هایی از جمله تدوین گزارش «ریسک سرزمین» برای ارزیابی اثر تخریب محیط زیست بر سرمایه‌گذاری و تولید، انتشار منظم داده‌های محیط زیستی، تقویت همکاری میان بخش خصوصی و دستگاه‌های متولی و حمایت از سرمایه‌گذاری‌های سبز را مطرح کرد.

نجفی‌عرب همچنین با اشاره به قوانین حاکم بر پارک‌های ملی کشور، بر ضرورت حفاظت بیشتر از این مناطق و جلوگیری از هرگونه فعالیت مخرب در آنها تأکید کرد.

در بخش دیگری از این نشست، شینا انصاری، معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای ثبت و مستندسازی خسارت‌های زیست‌محیطی جنگ گفت: موضوع مستندسازی آثار محیط زیستی جنگ در دستور کار سازمان قرار گرفته و برای عرصه‌های طبیعی آسیب‌دیده در جنگ ۱۲ روزه، این فرآیند به پایان رسیده است.

انصاری افزود: برآورد‌های انجام‌شده نشان می‌دهد خسارت‌های زیست‌محیطی وارده به عرصه‌های طبیعی در آن مقطع بیش از ۲۰ همت بوده که گزارش آن به معاونت حقوقی ریاست‌جمهوری ارائه شده است.

وی همچنین از انجام مکاتبات متعدد با دبیرکل سازمان ملل متحد، وزرای محیط زیست کشور‌های منطقه و نهاد‌های تخصصی محیط زیستی زیرمجموعه سازمان ملل خبر داد و گفت: خروجی این پیگیری‌ها در نهایت به صدور یک بیانیه از سوی برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد محدود شد.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با تأکید بر ضرورت توجه به ملاحظات محیط زیستی در فرآیند بازسازی مناطق آسیب‌دیده اظهار کرد: نباید در بازسازی‌ها، اشتباهات گذشته تکرار شود و لازم است ظرفیت‌های زیست‌بومی، محدودیت‌های منابع آب و ارزیابی‌های ریسک در تصمیم‌گیری‌ها مورد توجه قرار گیرد.

وی همچنین با اشاره به رویکرد دولت در حوزه توسعه پایدار، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر را یکی از اولویت‌های مهم کشور دانست و گفت: توجه به انرژی‌های پاک علاوه بر پاسخ به بخشی از چالش‌های انرژی، می‌تواند در کاهش فشار بر محیط زیست نیز مؤثر باشد.

انصاری در پایان با تأکید بر پیوند مستقیم میان تاب‌آوری محیط زیستی و تاب‌آوری اقتصادی اظهار کرد: شکنندگی منابع طبیعی و محیط زیست، در نهایت به شکنندگی اقتصادی و کاهش رفاه اجتماعی منجر می‌شود. از این رو، تقویت سرمایه اجتماعی، جلب مشارکت عمومی، توسعه صنایع بازیافت و اصلاح الگو‌های مصرف باید در زمره اولویت‌های کشور قرار گیرد.

در این نشست، حاضران بر این نکته تأکید کردند که حفاظت از محیط زیست دیگر صرفاً یک مطالبه زیست‌محیطی نیست، بلکه به یکی از مؤلفه‌های اصلی توسعه پایدار، امنیت اقتصادی و تاب‌آوری کشور تبدیل شده است.