به گزارش خبرگزاری تسنیم از استان مرکزی- مبین جلیلی | صلح، مفهومی فراتر از پایان جنگ و درگیری است؛ مفهومی که میتواند در رفتار انسانها، روابط میان ملتها و حتی در میدانهای ورزشی معنا پیدا کند. ورزش، بهویژه در رویدادهای بزرگی مانند المپیک و جام جهانی، این ظرفیت را دارد که انسانها و ملتهایی را که ممکن است در عرصه سیاسی با یکدیگر اختلاف داشته باشند، برای ساعاتی در یک میدان مشترک کنار هم قرار دهد؛ جایی که رقابت میتواند جایگزین تقابل شود و احترام و جوانمردی، بخشی از قواعد بازی باشد.
در این میان، ورزشکار تنها یک قهرمان برای کسب مدال و رکورد نیست و میتواند به الگویی اجتماعی برای ترویج مفاهیمی همچون صلح، دوستی، انساندوستی و همبستگی تبدیل شود. البته این ظرفیت زمانی میتواند به شکل واقعی خود را نشان دهد که ورزش از سیاسیکاری، منفعتطلبی و تعصبهای افراطی فاصله بگیرد و فرهنگ، اخلاق و جوانمردی در کنار رقابت ورزشی قرار گیرد.
مجتبی یادگاری، دونده و سفیر صلح و دوستی جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران، از جمله ورزشکارانی است که تلاش کرده این نگاه را در عمل دنبال کند. او متولد 11 فروردین 1370 و اصالتاً اهل اراک است و در کنار فعالیت ورزشی، مسئول ایمنی توزیع برق شهرستان شازند است. یادگاری دارنده دو رکورد جهانی از سازمان ثبت رکوردهای جهانی «ایما» است و از سال 1398 به عنوان سفیر صلح و دوستی جمعیت هلال احمر ایران فعالیت میکند.
او در سالهای فعالیت خود تلاش کرده است دویدن را از یک فعالیت صرفاً ورزشی فراتر ببرد و از آن به عنوان ابزاری برای انتقال پیام صلح و دوستی استفاده کند؛ از دویدن در مراکز استانهای کشور با شعار «فراگیر شدن صلح جهانی در دنیا» تا میانجیگری در یک نزاع خانوادگی در کرمان که به صلح و بخشش انجامید.
یادگاری در گفتوگوی تفصیلی با تسنیم از ظرفیت ورزش برای نزدیک کردن ملتها، نقش المپیک و جام جهانی در ترویج صلح، آسیبهای سیاسیکاری در ورزش، ضرورت توجه به ورزش فرهنگی، نقش مربیان و باشگاهها در نهادینه کردن جوانمردی و احترام، ظرفیتهای فرهنگی و قومی ایران و ضرورت سرمایهگذاری بر نسل جوان برای ساختن آیندهای صلحآمیز سخن میگوید. او معتقد است در مسیر صلح، همبستگی ورزشکاران میتواند از کسب صرف مدال ارزشمندتر باشد و یک ورزشکار در کنار مدال ورزشی، میتواند به «مدال انسانیت» نیز دست پیدا کند.
در این گفتوگو، او از تجربه خود در مسیر تبدیل یک فعالیت ورزشی به یک مأموریت اجتماعی میگوید؛ از دویدن در استانهای مختلف کشور تا میانجیگری در یک نزاع خانوادگی که به صلح و بخشش انجامید که مشروح این مصاحبه تفصیلی در زیر میآید:
*ورزشکاران به جای دیپلماتها؛ آیا مدال انسانیت از مدال قهرمانی مهمتر است؟
* همبستگی ورزشکاران از مدال ارزشمندتر است
*وقتی دویدن برای صلح شروع میشود؛ روایت ورزشکاری که از جاده به میانجیگری رسید
*ورزشکاران چطور میتوانند جهان را به صلح نزدیک کنند؟
*المپیک؛ آخرین دهکده صلح جهان یا قربانی سیاسیکاری؟
* ورزش فقط قهرمانی نیست؛ “مدال انسانیت” هم داریم
*از دویدن 10 کیلومتری تا نجات یک خانواده از اعدام
*وقتی یک دونده سفیر صلح میشود؛ ورزش چگونه دیوارهای میان انسانها را میشکند؟
* 90 درصد مردم جهان صلح میخواهند؛ مشکل جای دیگری است
* سیاسیکاری، پولهای زیرمیزی و فاصله با صلح
*رقیب من دشمن من نیست؛ ورزش باید دوباره جوانمردی را یاد بگیرد
*صلح از میدان ورزش شروع میشود؛ چرا ورزشکاران باید جای بیشتری در دیپلماسی داشته باشند؟
دویدن برای صلح؛ وقتی ورزش از رقابت فراتر میرود
تسنیم: صلح برای شما بیشتر یک مفهوم سیاسی است یا یک تجربه انسانی؟ بهویژه اینکه سالهاست به عنوان سفیر صلح با مردم و فرهنگهای مختلف ارتباط دارید.
یادگاری: اگر بخواهم میان صلح و سیاست تفاوتی قائل شوم، باید بگویم سیاست میتواند در بستر یک اتاق بسته شکل بگیرد و ماهیتی نسبتاً ایستا داشته باشد، اما دوومیدانی اساساً با حرکت و تکاپو معنا پیدا میکند. دویدن، ایستایی ندارد و همین پویایی باعث میشود که نگاه یک ورزشکار به مفاهیمی مانند صلح و دوستی، با نگاه صرفاً سیاسی متفاوت باشد.
البته در سالهای اخیر شاهد بودهایم که ورزش حتی در عرصه سیاست نیز نقشآفرینی کرده است. نمونههایی از این موضوع را در روابط میان کشورهایی که با یکدیگر اختلاف یا حتی منازعه داشتهاند دیدهایم. برای مثال، در روابط میان آمریکا و چین، یک مسابقه تنیس در مقطعی زمینهساز گفتوگو و برقراری ارتباط میان دو کشور شد. این نشان میدهد ورزش گاهی میتواند دیوارهایی را که میان انسانها ایجاد شده، کنار بزند.
تسنیم: شما به عنوان یک دونده و سفیر صلح چه تجربهای داشتید که باعث شد این نگاه برایتان جدیتر شود؟
یادگاری: من در سال 1398 به عنوان سفیر صلح و دوستی جمعیت هلال احمر ایران انتخاب شدم. در آن مقطع، به منظور ترویج شعار فراگیر شدن صلح جهانی، در مراکز استانهای کشور مسافت 10 کیلومتر را میدویدم.
یکی از تجربههای مهم من در استان کرمان اتفاق افتاد. در یکی از مناطق، نزاعی میان دو خانواده رخ داده و در جریان آن یکی از افراد جان خود را از دست داده بود. مسئول وقت جمعیت هلال احمر از من خواست به عنوان سفیر صلح برای میانجیگری و ایجاد صلح میان دو خانواده وارد عمل شوم.
با گفتوگوهایی که انجام شد، شرایط به سمت آشتی و صلح پیش رفت و در نهایت خانواده مقتول از اجرای حکم اعدام فرد خاطی صرفنظر کردند. برای من این اتفاق نشان داد که عنوان «سفیر صلح» صرفاً یک عنوان تشریفاتی نیست و اگر بتوان از ظرفیت اعتماد و ارتباط انسانی استفاده کرد، حتی در سختترین شرایط نیز میتوان به صلح نزدیک شد.
تسنیم: چرا ورزش، برخلاف بسیاری از عرصههای سیاسی و اجتماعی، هنوز میتواند انسانها را فارغ از زبان، ملیت و قومیت در کنار یکدیگر قرار دهد؟ آیا ورزش واقعاً میتواند زبان مشترک صلح باشد؟
یادگاری: قطعاً همینطور است. اگر به مسابقات المپیک یا جام جهانی نگاه کنیم، میبینیم کشورهایی که ممکن است در عرصه سیاسی با یکدیگر اختلاف داشته باشند، در یک رویداد ورزشی کنار هم قرار میگیرند.
در المپیک، حدود 200 کشور حضور پیدا میکنند و فارغ از اینکه روابط سیاسی آنها با یکدیگر چگونه است یا حتی در شرایط جنگ و منازعه قرار دارند، ورزشکارانشان در کنار یکدیگر به رقابت میپردازند. آنها برای کسب مدال تلاش میکنند و در عین رقابت، در یک فضای مشترک انسانی حضور دارند.
به اعتقاد من، ورزش میتواند یک زبان جامع برای صلح و دوستی باشد. حتی شعار و فلسفه المپیک نیز بر همین مفاهیم، یعنی دوستی، همزیستی و نزدیک شدن انسانها تأکید دارد.اما ورزش ذاتاً با رقابت همراه است. ورزشکاران برای پیروزی و کسب مدال با یکدیگر رقابت میکنند. چگونه میتوان همین رقابت را در خدمت صلح قرار داد؟
رقابت الزاماً به معنای دشمنی نیست. اگر یک رویداد ورزشی را در چارچوب خود ورزش تعریف کنیم و مفاهیم انسانی مانند احترام، دوستی و صلحپذیری را در آن نهادینه کنیم، همین رقابت میتواند به عاملی برای نزدیک شدن انسانها تبدیل شود.
در واقع، مسئله این است که ورزش را چگونه تعریف و از آن استفاده کنیم. اگر قرار باشد ورزش را وارد سیاسیکاری کنیم، طبیعتاً کارکرد اصلی آن تحت تأثیر قرار میگیرد؛ اما اگر اجازه دهیم ورزش در چارچوب خودش، یعنی رقابت سالم و احترام به رقیب، حرکت کند، ظرفیت بسیار بزرگی برای ترویج صلح خواهد داشت.
تسنیم: آیا فکر میکنید تأثیر ورزش میتواند از صدها سخنرانی، میتینگ و رویداد رسمی برای ترویج صلح بیشتر باشد؟
یادگاری: به نظر من ظرفیت ورزش بسیار بالاست، چون ورزش مستقیماً با انسانها ارتباط برقرار میکند. وقتی دو ورزشکار از دو کشور یا دو فرهنگ متفاوت در کنار یکدیگر قرار میگیرند، فارغ از زبان و ملیت، یک ارتباط انسانی میان آنها شکل میگیرد.
ورزش میتواند این ارتباط را به جامعه نیز منتقل کند. بنابراین اگر مفاهیم صلح و انساندوستی در دل رویدادهای ورزشی قرار بگیرد، تأثیر آن میتواند بسیار عمیق باشد.
من همیشه به جملهای از فیل نایت، یکی از بنیانگذاران شرکتهای ورزشی، فکر میکنم که میگوید زندگی یعنی رشد؛ یا رشد میکنی یا میمیری. البته برداشت من از این جمله این است که رشد بدون فراهم کردن شرایط لازم امکانپذیر نیست. یک گیاه فقط با نور زنده نمیماند؛ به آب و مواد مورد نیاز هم احتیاج دارد. در مورد انسان نیز رشد زمانی معنا پیدا میکند که در کنار آن، انساندوستی، صمیمیت و صلحپذیری وجود داشته باشد.
با توجه به تجربهای که در سالهای فعالیت خود به دست آوردهاید، آیا همچنان معتقدید یک دونده میتواند فراتر از یک ورزشکار، حامل یک پیام اجتماعی باشد؟
بله. زمانی که ورزشکار صرفاً برای مدال و رکورد فعالیت میکند، یک وجه از ظرفیت ورزش را به نمایش میگذارد؛ اما وقتی ورزش را با یک هدف انسانی پیوند میدهد، این ظرفیت بسیار گستردهتر میشود.
برای من، دویدن فقط حرکت از یک نقطه به نقطه دیگر نیست. وقتی با عنوان سفیر صلح و دوستی میدوم، تلاش میکنم این حرکت حامل یک پیام باشد؛ پیامی درباره اینکه انسانها، فارغ از تفاوتهایشان، میتوانند در کنار یکدیگر زندگی کنند و برای صلح تلاش کنند.
به همین دلیل معتقدم ورزش، اگر از ظرفیت واقعی خود استفاده کند، میتواند یکی از مؤثرترین ابزارهای ارتباط میان ملتها و ترویج صلح و دوستی باشد.
ورزش فقط پیامآور صلح نیست؛ میتواند ابزاری برای فرهنگسازی باشد
تسنیم: در شرایطی که بسیاری از کشورهای جهان با جنگ، نزاع و بحرانهای مختلف روبهرو هستند، یک دونده به عنوان سفیر صلح چه نقشی میتواند ایفا کند؟ آیا ورزش فقط میتواند پیامآور صلح باشد یا خودش میتواند به ابزاری برای ایجاد صلح تبدیل شود؟
یادگاری: قطعا ورزش میتواند واسطهای برای دربرگرفتن انسانها و ایجاد ارتباط میان آنها باشد. یک ورزشکار یا دونده میتواند برای جوانان و حتی جوامع مختلف یک الگو باشد. ما به عنوان ورزشکار و بهویژه به عنوان سفیر صلح، میتوانیم از ظرفیت ورزش برای الگوسازی و فرهنگسازی استفاده کنیم.
همانطور که پیش از این هم عرض کردم، امروز یکی از مهمترین عرصههای تقابل، عرصه فرهنگ است. جوانان باید اعتماد به نفس و خودباوری داشته باشند و در برابر تهاجمات فرهنگی ایستادگی کنند. اگر بحث فرهنگ را جدی بگیریم و به توانمندی و هویت خودمان باور و اعتماد داشته باشیم، قطعا میتوانیم از طریق فرهنگسازی، الگویی برای مردم و جوامع مختلف در جهان باشیم و پیام صلح و دوستی را گسترش دهیم.
به اعتقاد من، ورزشکار فقط کسی نیست که در میدان مسابقه حضور پیدا میکند. وقتی یک ورزشکار در جامعه شناخته میشود، رفتار و گفتار او نیز میتواند بر دیگران تأثیر بگذارد. بنابراین میتوان از این ظرفیت برای ترویج مفاهیمی مانند صلح، دوستی، جوانمردی و انساندوستی استفاده کرد.
در عین حال، یکی از چالشهای ورزش حرفهای، شکلگیری هواداریهای افراطی است؛ مسئلهای که گاهی میتواند با روح صلح و دوستی در ورزش در تضاد قرار بگیرد.
تسنیم: در ورزش هواداران افراطی را هم میبینیم؛ افرادی که بهشدت نسبت به تیم یا ورزشکار مورد علاقه خود تعصب دارند و عواملی مانند شهرت، پول، رقابت و حتی ناسیونالیسم میتواند این احساسات را تشدید کند. چگونه میتوان از ورزش رقابتی به سمت ورزش صلحمحور حرکت کرد؟
یادگاری: اگر بتوانیم ریشههای جوانمردی و احترام به پیشکسوت را در ورزشکاران نهادینه کنیم و این مفاهیم را به بخشی از ذهنیت و شخصیت آنها تبدیل کنیم، میتوانیم گام مهمی در این زمینه برداریم.
به نظر من بهترین نقطه برای شروع، مربیانی هستند که از سنین پایه با ورزشکاران کار میکنند و شخصیت آنها را شکل میدهند. اگر مربی از همان ابتدا مفهوم جوانمردی، احترام به رقیب، احترام به پیشکسوت و اخلاق ورزشی را در ذهن ورزشکار نهادینه کند، این مفاهیم در ادامه مسیر ورزشی او نیز همراهش خواهد بود.
ورزشکار باید یاد بگیرد که رقیبش دشمن او نیست. ممکن است در میدان برای پیروزی مقابل یکدیگر قرار بگیرند، اما خارج از میدان باید احترام و رفاقت وجود داشته باشد. اگر این فرهنگ از دوران پایه آموزش داده شود، بعدها میتوان انتظار داشت که هواداران و تماشاگران نیز همین نگاه را از ورزشکاران و مربیان یاد بگیرند.
ورزش زمانی میتواند به ابزار صلح تبدیل شود که اخلاق و جوانمردی در کنار رقابت قرار بگیرد. رقابت بدون اخلاق ممکن است به تعصب و درگیری منجر شود، اما رقابت همراه با احترام میتواند انسانها را به یکدیگر نزدیکتر کند.
تسنیم: با توجه به گسترش ارتباطات و تحولات جهان، فکر میکنید در آینده یک ورزشکار تا چه اندازه میتواند در ترویج صلح اثرگذار باشد؟ آیا میتوان گفت ورزشکار حتی از یک دیپلمات نیز میتواند در این زمینه تأثیرگذارتر باشد؟
یادگاری: اگر بخواهم از زاویه علم مدیریت به این موضوع نگاه کنم، به برداشت شخصی من، شاید 20 درصد مدیریت علم باشد و 80 درصد آن به تجربهای برگردد که انسان در طول مسیر به دست میآورد. در واقع تجربه و توانایی استفاده از ظرفیتهای مختلف است که میتواند یک فرد را در رسیدن به هدفش موفق کند.
در مورد فناوری و هوش مصنوعی هم همین نگاه را دارم. هوش مصنوعی را چه کسی ایجاد کرده است؟ قطعاً یک انسان آن را طراحی و تولید کرده است. ممکن است در بسیاری از زمینهها بتوانیم از ظرفیت هوش مصنوعی استفاده کنیم، اما اگر بخواهیم بگوییم هوش مصنوعی از انسان پیشی خواهد گرفت، من چنین اعتقادی ندارم. انسان میتواند بسیار هوشمندتر و زیرکتر عمل کند و با استفاده از ابزارهایی مانند هوش مصنوعی، اهداف خودش را بهتر پیش ببرد.
تسنیم: با توجه به گسترش فضای مجازی و ابزارهایی مانند هوش مصنوعی، یک ورزشکار یا حتی یک دیپلمات چگونه میتواند از این ظرفیتها برای الگوسازی و ترویج پیام صلح استفاده کند؟
ما میتوانیم از ظرفیتهایی که در فضای مجازی و هوش مصنوعی وجود دارد استفاده کنیم و اطلاعات و دادههای لازم را دریافت کنیم، اما نباید همه چیز را صرفاً به آن ابزارها واگذار کنیم.
به نظر من باید دادهها و ظرفیتهایی را که از فضای مجازی و هوش مصنوعی به دست میآوریم، با هوش، تجربه و ذکاوت خودمان تلفیق کنیم و از این ترکیب، یک خروجی مؤثر و قابل اجرا به دست بیاوریم.
یعنی ابزار میتواند به ما کمک کند، اما در نهایت این انسان است که باید تصمیم بگیرد، تحلیل کند و آنچه را به دست آورده به یک اقدام عملی تبدیل کند.
باید مفاهیم صلح در ورزش را از سنین پایین آموزش دهیم
تسنیم: شما پیشتر درباره نسل آینده و ضرورت الگوسازی برای جوانان صحبت کردید. به نظر شما چگونه میتوان نسل امروز را برای ترویج صلح و دوستی آماده کرد؟
یادگاری: به نظر من بچهها و نسل جدید بسیار باهوشتر از نسلهای گذشته هستند و این موضوع تا حد زیادی به آموزش و فرهنگسازیای برمیگردد که در جامعه و مدارس اتفاق افتاده است.
باز هم به همان موضوعی که از ابتدا درباره آن صحبت کردم، یعنی فرهنگسازی، برمیگردیم. اگر یک کودک بتواند از پدر و مادر، دوستان، مدرسه و محیط اطراف خود الگو بگیرد، قطعاً میتواند در آینده خودش مروج صلح و دوستی باشد.
ما باید این مفاهیم را از سنین پایین آموزش دهیم تا جوانان و نوجوانان امروز بتوانند در آینده همین پیام را به نسلهای بعد منتقل کنند. اگر این زنجیره ادامه پیدا کند، فرهنگ صلح و دوستی میتواند از یک نسل به نسل دیگر منتقل شود.
اگر قرار باشد ورزشکارانی که در حوزه صلح فعالیت میکنند یک پیام مشترک و جهانی داشته باشند، شما چه شعاری را برای این حرکت پیشنهاد میکنید؟شعاری که خودم در فعالیتهایم از آن استفاده کردهام و علاقه زیادی هم به آن دارم، “فراگیر شدن صلح جهانی در دنیا” است.
امیدوارم همه ورزشکارانی که در این حوزه فعالیت میکنند، به نوعی در این مسیر متحد و همدل باشند؛ چه از نظر ظاهر و چه از نظر ذهنیت و نگاهشان. آنها باید در مسیر صلح، دوستی و بشردوستی پیشقدم باشند.
ما در بسیاری از جوامع، بهویژه در منطقه آسیای دور و شرق آسیا، شاهد فاصلههایی میان جوامع و ملتها هستیم. به همین دلیل فکر میکنم ورزشکاران این مناطق میتوانند نقش پررنگتری در ترویج صلح و دوستی داشته باشند.
ورزشکاران میتوانند با حضور بیشتر و فعالیت گستردهتر، پیام صلح و دوستی را در این مناطق اشاعه دهند و نشان دهند که ورزش فقط عرصه رقابت نیست؛ بلکه میتواند بستری برای نزدیک شدن انسانها و ملتها به یکدیگر باشد.
تسنیم: ایران از نظر فرهنگ، پیشینه تاریخی و تنوع قومی ظرفیتهای بسیار زیادی دارد. به نظر شما تاکنون چقدر از این ظرفیت برای گسترش صلح و دوستی استفاده کردهایم و ایران چه توانمندیهایی در این زمینه دارد؟
یادگاری: ایران همانطور که میدانید از فرهنگها، قومیتها و آداب و رسوم مختلفی برخوردار است و کمتر کشوری را میتوان پیدا کرد که به اندازه ایران از نظر فرهنگی و قومیتی غنی باشد. هرکدام از این قومیتها میتوانند یک الگو باشند؛ از لر و ترک گرفته تا فارس و بلوچ و سایر اقوامی که در کشورمان زندگی میکنند.
به اعتقاد من این ظرفیت بهطور جدی وجود دارد، اما باید به اقشار مختلف جامعه بها داده شود. نباید فقط نگاه ما به تعداد محدودی از سلبریتیها و ورزشکاران شناختهشده باشد. اگر به ظرفیتهای مختلف جامعه توجه کنیم، میتوانیم از همین تنوع فرهنگی و قومی برای ترویج صلح و دوستی استفاده کنیم.
ما در گذشته هم شاهد بودهایم که بها دادن بیش از اندازه به یک ورزشکار یا یک چهره خاص، گاهی نتیجه معکوس داشته و حتی میتواند تصویر متفاوتی برای نسل جوان ایجاد کند. بنابراین به نظر من اگر از ظرفیت اقوام و فرهنگهای مختلف کشور به درستی استفاده شود، میتوانیم این ظرفیت را به ابزاری برای نهادینه کردن صلح در داخل کشور و حتی انتقال این پیام به سایر کشورها تبدیل کنیم.
تسنیم: اگر اختیار داشتید یک برنامه جامع برای ترویج صلح در کشور طراحی کنید، سرمایهگذاری روی جوانان، الگوسازی و حمایت همهجانبه را چگونه در این برنامه قرار میدادید؟
یادگاری: قطعاً اگر حمایت، الگوسازی و فرهنگسازی وجود نداشته باشد، نمیتوانیم انتظار داشته باشیم جوانانی تربیت شوند که بتوانند مفهوم صلحپذیری را در جامعه و حتی در سطح بینالمللی گسترش دهند.
اولین کاری که من انجام میدهم، استفاده از ظرفیت جوانان در کنار خودم است. همانطور که مستحضر هستید، بسیاری از فعالیتهایی که من انجام میدهم به صورت انفرادی است و طبیعتاً در یک نقطه با محدودیت مواجه میشوم و دیگر نمیتوانم به تنهایی ادامه بدهم.
بنابراین باید قشر جوان را در کنار خودم داشته باشم. باید جوانها را بر اساس علاقهای که دارند جذب کنم، به آنها آموزش بدهم و الگوسازی کنم تا در ادامه خودشان بتوانند این مسیر را ادامه دهند و حتی شاگردانی داشته باشند که مفهوم صلحپذیری را در رشتههای مختلف ورزشی دنبال کنند.
نباید این موضوع فقط به دوومیدانی و دویدن محدود شود. میتوان از رشتههای مختلف ورزشی برای این هدف استفاده کرد. اگر بتوانیم روی جوانان سرمایهگذاری کنیم، فرهنگ صلح و دوستی را در ذهن آنها نهادینه کنیم و از این ظرفیت حمایت کنیم، قطعاً در چند دهه آینده میتواند نتایج بسیار مثبتی برای جامعه داشته باشد.
تسنیم: اگر چند دهه آینده را تصور کنیم، فکر میکنید ورزش در آن زمان چقدر به صلح و جایگاه اجتماعی خود نزدیک شده و چقدر از آن فاصله گرفته است؟
یادگاری: درست است که امروز اتفاقات بسیار فجیعی را در جهان شاهد هستیم و کشورهای مختلف با یکدیگر درگیر جنگ و نزاع هستند، اما در نهایت این مردم و جوامع هستند که نشان میدهند صلح وجود داشته باشد یا نه.
به جرات میتوانم بگویم بیشتر مردم دنیا، شاید حدود 90 درصد مردم، خواهان صلح، برابری و انساندوستی هستند. این خواسته در میان مردم وجود دارد و مسئله اصلی این است که چگونه بتوانیم آن را تقویت و نهادینه کنیم.
به اعتقاد من، با فرهنگسازی و شناخت بهتر جوامع مختلف و همچنین آگاهی دادن به مردم درباره اتفاقات و رویدادهایی که در جهان رخ میدهد، میتوانیم نگاه انسانها را بیشتر به سمت صلح و دوستی هدایت کنیم.
هرچه مردم یکدیگر را بهتر بشناسند و با فرهنگها و تجربههای متفاوت آشنا شوند، زمینه برای پذیرش و همزیستی بیشتر میشود. بنابراین من امیدوارم با تداوم فرهنگسازی و استفاده از ظرفیت ورزش و جوانان، در آینده شاهد جامعهای باشیم که صلح و دوستی در آن نهادینهتر شده باشد.
تسنیم: رقابت های جهانی با شعار توسعه صلح و دوستی بوده، از جمله جام جهانی ولی مهمترین رویداد صلح جهانی المپیک است، به نظر شما المپیک تا چه اندازه به آرمان صلح نزدیک شده است؟
یادگاری: در سالهای اخیر سیاسیکاری را در برخی رویدادهای ورزشی، از جمله جام جهانی، زیاد دیدهایم و حتی مواردی وجود داشته که کشورهایی به ناحق از گروه یا رقابتهای خود حذف شدهاند. با این حال، معتقدم همین رویدادها و ایونتهای بزرگ ورزشی، اگر فارغ از سیاسیکاری برگزار شوند، میتوانند زمینهساز صلح و دوستی میان ملتها باشند.
همین که المپیک میتواند حدود 200 کشور جهان را در یک فستیوال و رویداد ورزشی گرد هم بیاورد و زمینه حضور آنها را در کنار یکدیگر فراهم کند، به اعتقاد من نشان میدهد که این رویداد توانسته چاشنی صلح را روشن کند. وقتی ورزشکاران کشورهای مختلف، حتی کشورهایی که ممکن است با یکدیگر اختلاف و نزاع داشته باشند، در یک دهکده ورزشی کنار هم قرار میگیرند و در فضایی رقابت میکنند، در واقع نوعی رقابت صلحآمیز شکل گرفته است.
المپیک با وجود همه مشکلات و چالشهایی که ممکن است پیرامون آن وجود داشته باشد، همچنان میتواند مشعل صلح را روشن نگه دارد. جمع شدن ورزشکاران کشورهای مختلف در یک مکان و رقابت کردن آنها در کنار یکدیگر، خود یک پیام مهم برای صلح، دوستی و همزیستی است.
به نظر من، المپیک و جام جهانی میتوانند بهترین رویدادها برای کشورهایی باشند که با یکدیگر اختلاف یا مشکل دارند. این مسابقات میتوانند مانند یک مجمع یا یک دهکده مشترک عمل کنند؛ جایی که کشورها به جای درگیری، در یک فضای سالم با یکدیگر رقابت میکنند و مفهوم رقابت صلحآمیز و دوستی را به نمایش میگذارند.
اگر این رویدادها از سیاسیکاری فاصله بگیرند و فلسفه اصلی ورزش در آنها پررنگتر شود، ظرفیت بسیار بالایی برای نزدیک کردن ملتها به یکدیگر دارند و میتوانند یکی از مهمترین ابزارهای فرهنگی برای ترویج صلح در جهان باشند.
تسنیم: با توجه به تعصب هواداران نسبت به تیمهایشان، گاهی رفتارهایی مانند توهین و عبور از مرز جوانمردی شکل میگیرد. برای جلوگیری از این اتفاقات و حرکت به سمت رقابت سالم چه باید کرد؟
یادگاری: قطعاً در جوامع مختلف و در ورزش دنیا، بحث رقابتپذیری وجود دارد و علاقه و تعصبی که یک هوادار نسبت به تیم خودش دارد، ممکن است ناخودآگاه باعث شود فرد از حیطه جوانمردی خارج شود و حتی به ناسزاگویی روی بیاورد.
با این حال، همه این مسائل با فرهنگسازی قابل مدیریت است. باشگاهها میتوانند از طریق برنامههای فرهنگی و تبلیغاتی، فرهنگ رقابت سالم و احترام به رقیب را در میان تماشاگران خود نهادینه کنند تا چنین اتفاقاتی در رویدادهای ورزشی و داخل ورزشگاهها رخ ندهد.
اگر فرهنگ رقابت سالم در میان هواداران و بازیکنان شکل بگیرد، میتوان هم رقابت را حفظ کرد و هم اجازه نداد این رقابت به درگیری و توهین تبدیل شود. به نظرم باشگاهها در این زمینه مسئولیت مهمی دارند و باید برای تماشاگران خود الگو و چارچوب مشخصی تعریف کنند.
ورزش تا حدودی از مفهوم صلحپذیری فاصله گرفته است
تسنیم: اگر نگاه ما این باشد که ورزش باید در نهایت به صلح منجر شود، به نظر شما ورزش امروز تا چه اندازه با عدالت فاصله دارد و چقدر توانسته در مسیر صلح حرکت کند؟
یادگاری: اگر بخواهم صادقانه و از نگاه شخصی خودم پاسخ بدهم، باید بگویم ورزش امروز فاصله زیادی با این هدف پیدا کرده است. ما با سیاسیکاری، پولهای زیرمیزی و ارتباطهای نادرستی که گاهی در ورزش شکل میگیرد مواجه هستیم و این مسائل باعث شده ورزش تا حدودی از مفهوم صلحپذیری فاصله بگیرد.
امروز در بسیاری از موارد، بیشتر بحث رقابت، برد و باخت مطرح است و به نظرم فاصله زیادی میان رقابت و آن مفهومی از ورزش که میتواند به صلح منجر شود، ایجاد شده است.
البته این مسئله دوباره به موضوع فرهنگسازی برمیگردد. باشگاهها، سازمانهای فرهنگی باشگاهها و همچنین مربیان تیمها میتوانند در کاهش این فاصله نقش مهمی داشته باشند.
مربی یک تیم فقط مسئول آموزش مسائل فنی نیست. او میتواند برای ورزشکارانی که زیر نظرش فعالیت میکنند و حتی برای مردمی که به عنوان تماشاگر آن تیم را دنبال میکنند، یک الگو باشد. اگر مربی بتواند مفاهیمی مانند اخلاق، جوانمردی، احترام و رقابت سالم را در تیم خود نهادینه کند، میتواند بخشی از این فاصله و خلأ را کمرنگتر کند.
به اعتقاد من، رسیدن ورزش به مفهوم واقعی صلح نیازمند همین نگاه فرهنگی است؛ اینکه در کنار برد و باخت، اخلاق و انسانیت را هم جدی بگیریم.
همبستگی ورزشکاران از مدال ارزشمندتر است؛ ورزش فقط قهرمانی و پهلوانی نیست
تسنیم: اگر بخواهیم توضیح دهیم که ورزش چگونه میتواند به صلح و دوستی کمک کند، نقش آن را در ایجاد آرامش و تقویت حس انساندوستی چگونه ارزیابی میکنید؟
یادگاری: اگر بخواهیم بگوییم ورزش چگونه صلح و دوستی را به همراه میآورد، شاید در نگاه اول نتوان گفت که ورزش برای انسان خوراک یا پوشاک فراهم میکند، اما میتواند ذهنیت، آرامش و حس انساندوستی را در افراد ایجاد و تقویت کند. گاهی یک آغوش، یک لبخند یا یک رفتار انسانی میتواند مفهوم صلح و دوستی را به بهترین شکل منتقل کند.
به یاد دارم کلیپی را دیده بودم که در آن یک نوجوان فلسطینی در گوشهای از یک دیوار پناه گرفته بود. یک خبرنگار به او نزدیک شد و شکلاتی به آن نوجوان داد. همان اتفاق ساده باعث شد آرامش و لبخند روی صورت آن کودک شکل بگیرد. به اعتقاد من، همین لحظههای انسانی نشان میدهد که صلح و دوستی چگونه میتواند حال خوب را به یک کودک و نوجوان منتقل کند.
تسنیم: در طول سالهایی که به عنوان سفیر صلح و دوستی فعالیت کردهاید، مهمترین چالش یا بیمهریای که با آن مواجه شدید چه بوده است؟
یادگاری: اگر بخواهم صادقانه صحبت کنم، در استان نسبت به فعالیتهای من بیمهریهای زیادی صورت گرفته است. من از حدود سالهای 1389 و 1390 تاکنون فعالیتهای بشردوستانه و صلحطلبانه خود را در سراسر ایران و استانهای مختلف کشور انجام دادهام، اما مسئولان آنطور که باید و شاید به این فعالیتها بها ندادهاند.
متأسفانه ورزش را بیشتر در حیطه قهرمانی و پهلوانی میبینیم و در بُعد فرهنگی فاصله زیادی داریم. حتی در حوزه ورزشهای همگانی نیز گاهی این فعالیتها تحت تأثیر برخی مسائل سیاسی و قهرمانی قرار میگیرد و از هدف اصلی خود فاصله میگیرد.
بخش زیادی از فعالیتهایش از روی علاقه و انگیزه شخصی انجام شده است، کارهایی که تاکنون انجام دادهام، بیشتر از روی دل بوده است. روزهایی بوده که به تنهایی در جادههای ایران میدویدم و بسیار ناامید و دلسرد میشدم، اما هر بار که ناامید شدم، به پشت سرم نگاه کردم و به خودم قوت قلب دادم. به خودم گفتم: “مجتبی، این همه مسیر را خودت آمدی، پس ادامه مسیر را هم میتوانی طی کنی.”
این ورزشکار تأکید کرد: تنها تقاضایی که از مسئولان محترم دارم این است که به ورزشکارانی که در حوزههای فرهنگی فعالیت میکنند، بیشتر بها بدهند. ورزش فقط قهرمانی و پهلوانی نیست؛ ورزش فرهنگی هم وجود دارد. اساساً اگر بخواهیم خود ورزش را تعریف کنیم، ورزش در بطن فرهنگ شکل میگیرد.
یک ورزشکار زمانی میتواند در کنار قهرمانی، به یک الگو برای نسل جوان تبدیل شود که فرهنگ را در ذهن و رفتار خود نهادینه کرده باشد و بعد از آن به سمت قهرمانی حرکت کند. اگر فرهنگ و انساندوستی در وجود ورزشکار شکل گرفته باشد، آن ورزشکار میتواند تأثیر بسیار بیشتری بر جامعه و نسل جوان داشته باشد.
تسنیم: به عنوان یک ورزشکار و سفیر صلح، فکر میکنید ورزش در آینده برای کمک به صلح جهانی به چه چیزی بیشتر نیاز دارد؛ مدالهای بیشتر یا ورزشکارانی که بتوانند در کنار یکدیگر برای صلح تلاش کنند؟
یادگاری: هر سه مورد میتواند خوب و ارزشمند باشد، اما چیزی که از نگاه من اهمیت بسیار بیشتری دارد، در کنار هم بودن و متحد بودن ورزشکاران است. ورزشکاران باید بتوانند جنم پهلوانی و جنم فرهنگی داشته باشند و از آداب و رسوم خود و همچنین روحیه انساندوستانهشان در مسیر کمک به همنوعان استفاده کنند.
به نظر من، بهترین برد همین است. اینکه یک ورزشکار بتواند در کنار موفقیت ورزشی، برای انسانها و جامعه نیز قدمی بردارد، خودش یک نوع مدال انسانیت است. بنابراین از نگاه من، فعالیتهای فرهنگی و بهویژه همبستگی و اتحاد ورزشکاران، ارزشمندتر از صرفاً کسب مدال است.
اگر ورزشکاران بتوانند در کنار یکدیگر قرار بگیرند، فرهنگ، پهلوانی، انساندوستی و صلح را ترویج کنند، آن زمان ورزش میتواند فراتر از یک رقابت ورزشی عمل کند و به ابزاری برای نزدیکتر شدن انسانها و گسترش صلح تبدیل شود.
انتهای پیام/711/
