بحران خودرو به قلب صنعت اروپا رسید

به گزارش اکوایران صنعت خودروی اروپا دیگر فقط با بحران فروش چند برند بزرگ روبه‌رو نیست؛ به اعتقاد فرانسیسکو ریبراس، رئیس و بنیان‌گذار شرکت قطعه‌سازی Gestamp، مسئله بزرگ‌تر از خودروسازی است و می‌تواند به آینده صنعتی و حتی سطح رفاه اقتصادی اروپا مربوط شود. او در گفت‌وگو با فایننشال‌تایمز هشدار داده که اگر اروپا نتواند صنعت خودروی خود را حفظ کند، بخش مهمی از پایه صنعتی این قاره نیز در معرض خطر قرار خواهد گرفت.

دلیل این اهمیت آن است که صنعت خودرو در اروپا یک صنعت منفرد نیست. زنجیره تولید خودرو به مجموعه بزرگی از صنایع از فولاد و آلومینیوم گرفته تا شیشه، مواد شیمیایی، قطعه‌سازی، حمل‌ونقل و خدمات مهندسی متصل است. طبق داده‌های مطرح‌شده در این گزارش، زنجیره خودروسازی اروپا نزدیک به ۱۴ میلیون شغل را پشتیبانی می‌کند و حدود ۷ درصد تولید ناخالص داخلی قاره به این صنعت و فعالیت‌های مرتبط با آن وابسته است. بنابراین کوچک‌شدن خودروسازی می‌تواند اثر آن را به بخش‌های بسیار بیشتری از اقتصاد منتقل کند.

یکی از مهم‌ترین نشانه‌های این بحران، افت تولید خودرو در اروپاست. ریبراس می‌گوید تولید خودرو در اروپا از زمان اوج جهانی تولید در سال ۲۰۱۷ حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد کاهش یافته است. این افت در شرایطی رخ داده که خودروسازان اروپایی همزمان با دو فشار بزرگ مواجه شده‌اند: از یک سو هزینه و پیچیدگی گذار به خودروهای برقی و از سوی دیگر رقابت شدیدتر خودروسازان چینی که توانسته‌اند در فناوری خودروهای برقی و هزینه تولید فاصله قابل توجهی ایجاد کنند.

چین در این میان تنها به صادرات خودرو به اروپا اکتفا نکرده است. شرکت‌هایی مانند BYD و SAIC در حال گسترش حضور خود در بازار اروپا هستند و برخی خودروسازان چینی نیز به سمت تولید داخل این قاره حرکت کرده‌اند. برای اروپا، ورود کارخانه‌های چینی در نگاه اول می‌تواند به معنای سرمایه‌گذاری و اشتغال باشد، اما ریبراس یک نگرانی مهم‌تر دارد: اگر خودرو در اروپا مونتاژ شود ولی قطعات اصلی همچنان از چین وارد شوند، بخش مهمی از ارزش اقتصادی این تولید در خارج از اروپا باقی می‌ماند.

این موضوع در حال حاضر نیز قابل مشاهده است. برای نمونه، چری در اسپانیا خودرو مونتاژ می‌کند و اکسپنگ نیز از ظرفیت کارخانه Magna Steyr در اتریش استفاده می‌کند. اما به گفته رئیس Gestamp، بسیاری از قطعات مورد استفاده در خودروهای چینی تولیدشده در اروپا همچنان از چین تأمین می‌شوند. از نگاه او، مرحله بعدی برای اروپا باید انتقال بخشی از زنجیره تأمین و تولید قطعات به داخل قاره باشد؛ در غیر این صورت، اروپا ممکن است صرفاً به محل مونتاژ خودروهایی تبدیل شود که ارزش افزوده اصلی آنها در چین ایجاد شده است.

در واقع، بحران امروز اروپا تا حد زیادی نتیجه تغییر زمین بازی صنعت خودرو است. خودروسازان چینی در سال‌های گذشته روی باتری، خودروهای برقی، نرم‌افزار و تولید انبوه سرمایه‌گذاری کرده‌اند و حالا با محصولات ارزان‌تر و فناوری رقابتی‌تر وارد بازارهای خارجی شده‌اند. اروپا از طرف دیگر با هزینه بالای انرژی و تولید، مقررات سخت‌گیرانه و سرعت بالای گذار به خودروهای برقی مواجه است. در چنین شرایطی، حفظ سهم بازار برای خودروسازان اروپایی فقط با تکیه بر سابقه برندهایی مانند فولکس‌واگن، مرسدس‌بنز یا ب‌ام‌و دشوارتر شده است.

فشار آمریکا نیز معادله را پیچیده‌تر کرده است. اروپا همزمان با رقابت چین، با سیاست‌های تجاری واشنگتن و افزایش موانع وارداتی مواجه است. بنابراین صنعت خودرو اروپا در موقعیتی قرار گرفته که از دو جهت تحت فشار است: چین با خودروهای رقابتی‌تر و زنجیره تأمین قدرتمندتر، و آمریکا با سیاست‌های تجاری حمایتی و تعرفه‌ای. این در حالی است که خودروسازان اروپایی باید میلیاردها یورو برای توسعه خودروهای برقی و فناوری‌های جدید هزینه کنند.

ریبراس معتقد است پاسخ اروپا نمی‌تواند صرفاً افزایش تعرفه یا جلوگیری از ورود خودروهای چینی باشد. او از ضرورت یک استراتژی صنعتی هماهنگ در اروپا دفاع می‌کند؛ استراتژی‌ای که بتواند سرمایه‌گذاری در فناوری، دیجیتالی‌شدن و هوش مصنوعی را افزایش دهد و همزمان از زنجیره تأمین داخلی حمایت کند. او همچنین از طرح Industrial Accelerator Act اتحادیه اروپا حمایت کرده است؛ طرحی که می‌تواند برای بخش‌های راهبردی، الزامات محتوای محلی و بررسی دقیق‌تر سرمایه‌گذاری خارجی را در نظر بگیرد.