به گزارش خبرآنلاین؛ «آن چیزی که سرمایه این کشور است و دارد برای همیشه از اینجا میرود، خود منم.» این جمله کوتاه که در یادداشت روزنامه اطلاعات روایت شده بود، بیش از هر بخش دیگری مورد توجه مخاطبان خبرآنلاین قرار گرفت؛ جملهای که به باور بسیاری از کاربران، واقعیتی تلخ درباره وضعیت امروز سرمایه انسانی در ایران را بازگو میکند.
بخش عمده نظرات منتشرشده ذیل این خبر، بر یک محور مشترک استوار بود؛ اینکه مشکل اصلی کشور کمبود استعداد نیست، بلکه ناتوانی در حفظ، حمایت و بهکارگیری نیروهای متخصص و نخبه است. البته در میان انبوه نظرات، دیدگاه متفاوتی نیز دیده میشد که مسئولیت مهاجرت را صرفاً متوجه سیاستگذاران نمیدانست و معتقد بود بخشی از نخبگان نیز تعهد کافی برای ماندن و ساختن کشور ندارند.
«نخبگان کنار ماندهاند، بیاستعدادها بر مسندند»
بخش قابل توجهی از کاربران، دلیل اصلی مهاجرت نخبگان را انتصاب افراد غیرمتخصص در مسئولیتهای مهم دانستهاند. این گروه معتقدند تا زمانی که شایستهسالاری جای خود را به روابط و ملاحظات سیاسی داده باشد، امیدی به ماندن نیروهای توانمند وجود ندارد.
یکی از مخاطبان با لحنی تند نوشته است: «بر صدر نخبگان را بنشانید، نه افراد بیاستعداد. مگر کسی جلوی استفاده از نخبگان را گرفته است؟»
کاربر دیگری نیز با قدردانی از نویسنده یادداشت نوشته است: «حاکمیت باید به این نتیجه برسد که سرمایه اصلی کشور نخبگان باصداقت هستند، نه کسانی که فقط به دنبال حفظ موقعیت خود هستند.»
کاربری دیگر نیز معتقد است: «اگر افراد فرصتطلب اجازه بدهند، نخبگان میتوانند کشور را جلو ببرند.»
بیکاری؛ زخمی که خانوادهها روایت میکنند
در میان کامنتها، روایتهای شخصی از بیکاری فارغالتحصیلان دانشگاهی نیز فراوان بود؛ روایتهایی که نشان میدهد بسیاری از خانوادهها سالها برای تحصیل فرزندانشان هزینه کردهاند، اما در نهایت بازار کار مناسبی پیش روی آنان قرار نگرفته است.
«سعیدوند» نوشته است: «دو فرزندم را با هزار زحمت تا مقطع دکتری رساندم اما هر دو بیکار هستند.»
این جمله کوتاه، بازتاب دغدغه بسیاری از خانوادههایی است که معتقدند نبود فرصتهای شغلی متناسب با تخصص، یکی از مهمترین عوامل مهاجرت نیروهای تحصیلکرده است.
گلایه از نبود حمایت از دانشجویان خارج از کشور
یکی از مفصلترین کامنتهای این خبر متعلق به پدری است که هزینه تحصیل دخترش را در خارج از کشور تأمین میکند. او از کمتوجهی نهادهای مسئول، بهویژه سفارتخانهها، نسبت به دانشجویان ایرانی گلایه کرده و نوشته است: «دخترم نفر اول دانشگاه شده، اما حتی یکبار هم از سوی سفارت دعوت یا تشویق نشده است. اگر میخواهیم این دانشجویان روزی به کشور برگردند، باید احساس کنند دیده میشوند و ارزش کارشان شناخته میشود.»
این کاربر معتقد است ارتباط مستمر با دانشجویان موفق ایرانی خارج از کشور میتواند انگیزه بازگشت آنان را افزایش دهد.
«حمایت از مخترعان فقط در شعار نباشد»
موضوع حمایت از مخترعان و مدالآوران علمی نیز در میان نظرات بارها تکرار شده است.
«مریم» نوشته است: «اگر از مخترعان جوان از نظر مالی و ادامه تحصیل حمایت شود، بسیاری از آنها هرگز به مهاجرت فکر نمیکنند. کسی که مدال بینالمللی میآورد، حتماً میتواند برای کشور اثرگذار باشد.»
بسیاری از کاربران نیز معتقد بودند حمایت از نخبگان نباید تنها به برگزاری مراسم تقدیر یا انتشار خبر موفقیت آنها محدود شود، بلکه باید زمینه فعالیت حرفهای، اشتغال و امنیت شغلی برای آنان فراهم شود.
«از دبستان به فکر رفتن هستند»
بخش دیگری از مخاطبان، مهاجرت را دیگر محدود به دانشجویان یا پژوهشگران نمیدانند و معتقدند این نگاه از سالهای ابتدایی تحصیل در میان بسیاری از خانوادهها شکل گرفته است.
یکی از کاربران نوشته است: «الان بچهها از همان دبستان به فکر مهاجرت هستند و حق هم دارند، چون آینده کشور برایشان روشن نیست.»
این نظر با بخشهایی از یادداشت روزنامه اطلاعات نیز همخوانی دارد؛ جایی که نویسنده تأکید کرده بود بسیاری از خانوادهها از همان کودکی فرزندان خود را برای زندگی در خارج از کشور آماده میکنند.
انتقاد از معیارهای استخدام
یکی دیگر از محورهای پرتکرار کامنتها، انتقاد از روند جذب نیرو در دستگاههای مختلف بود.
یکی از مخاطبان نوشته است: «هنوز هم در استخدامها به جای توانایی و استعداد، معیارهای سیاسی و عقیدتی ملاک قرار میگیرد.»
برخی کاربران نیز اعتقاد داشتند تا زمانی که شایستهسالاری به معنای واقعی اجرا نشود، نمیتوان انتظار داشت نخبگان انگیزهای برای ماندن داشته باشند.
همه کاربران، مهاجرت را حق نخبگان نمیدانند
در کنار موج انتقادها، گروهی از کاربران نیز نگاه متفاوتی داشتند. این دسته معتقد بودند نباید همه مسئولیت مهاجرت را متوجه حاکمیت دانست و بخشی از نخبگان نیز باید نسبت به کشور احساس مسئولیت بیشتری داشته باشند.
یکی از این کاربران با اشاره به دانشمندانی که با وجود دشواریها در کشور ماندهاند، نوشته است: «نخبه واقعی کسی است که با وجود سختیها بماند و برای کشورش کار کند. بسیاری از کسانی که مهاجرت میکنند، با هزینه همین کشور تحصیل کردهاند اما دستاوردشان را در اختیار کشورهای دیگر قرار میدهند.»
این دیدگاه البته در میان نظرات منتشرشده در اقلیت قرار داشت، اما نشان میدهد درباره مهاجرت نخبگان همچنان نگاههای متفاوتی در جامعه وجود دارد.
مطالبه مشترک؛ حفظ سرمایه انسانی
با وجود تفاوت دیدگاهها، یک مطالبه در میان اکثر کاربران مشترک بود؛ اینکه کشور باید برای حفظ سرمایه انسانی خود برنامهای جدی داشته باشد.
یکی از مخاطبان در جملهای کوتاه نوشت: «کاش راههای درستی برای نگه داشتن نخبگان در کشور پیدا شود.»
شاید این جمله، خلاصهای از فضای حاکم بر بخش نظرات این خبر باشد؛ فضایی که در آن کاربران بیش از هر چیز از هدررفت سرمایه انسانی ابراز نگرانی میکنند و معتقدند آینده کشور بیش از هر زمان دیگری به حفظ و حمایت از نیروهای متخصص، دانشمندان، پژوهشگران و جوانان مستعد وابسته است.
نظرات بیشتر را اینجا بخوانید.
۲۳۳۲۳۳