به گزارش خبرگزاری تسنیم از سمنان، در حالی که صنعت گردشگری در سالهای اخیر بهعنوان یکی از پیشرانهای مهم اقتصاد کشور و بستری برای ایجاد اشتغال پایدار شناخته میشد، بروز شرایط جنگی و ناپایداریهای ناشی از آن، این حوزه را در معرض یکی از جدیترین بحرانهای خود قرار داده است؛ بحرانی که نهتنها جریان سفرهای داخلی و ورودی را با اختلال مواجه کرده، بلکه زنجیرهای گسترده از مشاغل وابسته را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
از دفاتر خدمات مسافرتی و آژانسهای گردشگری گرفته تا هتلها، اقامتگاههای بومگردی، راهنمایان گردشگری، شرکتهای حملونقل و حتی فعالان صنایعدستی، همگی بهنوعی با کاهش تقاضا، افت درآمد و در مواردی توقف کامل فعالیت روبهرو شدهاند؛ وضعیتی که ادامه آن میتواند پیامدهای اقتصادی و اجتماعی قابل توجهی به همراه داشته باشد.
اهمیت مداخله هدفمند دولت برای صیانت از این صنعت بیش از پیش نمایان شده است؛ صنعتی که به دلیل ماهیت زنجیرهای خود، آسیبپذیری بالایی در برابر شوکهای بیرونی دارد و هرگونه اختلال در یکی از حلقههای آن، سایر بخشها را نیز با چالش مواجه میکند. از همین رو، طراحی بستههای حمایتی متناسب با اقتضائات این دوره، به یکی از اولویتهای سیاستگذاری در حوزه گردشگری تبدیل شده است؛ بستههایی که بتوانند ضمن کاهش فشارهای مالی بر فعالان این عرصه، زمینه حفظ اشتغال و تداوم فعالیت حداقلی کسبوکارها را فراهم کنند.
خبرنگار تسنیم در گفتوگویی تفصیلی با مصطفی فاطمی مدیرکل توسعه گردشگری داخلی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، به بررسی ابعاد مختلف تأثیر شرایط جنگی بر صنعت گردشگری، وضعیت فعالان این حوزه، چالشهای پیشرو و همچنین جزئیات بسته حمایتی دولت برای عبور از این بحران پرداخت که از نظر خوانندگان محترم تسنیم میگذرد:
خبرنگار تسنیم: با توجه به شرایط خاص کشور، ارزیابی شما از وضعیت فعلی صنعت گردشگری چیست؟
فاطمی: صنعت گردشگری بهعنوان یکی از صنایع پیشران اقتصادی کشور که زنجیره گستردهای از خدمات، مشاغل و کسبوکارها را در بر میگیرد، در شرایط فعلی با چالشهای جدی و کمسابقهای مواجه شده است. برآوردها نشان میدهد حدود یک میلیون و 600 هزار نفر بهصورت مستقیم و غیرمستقیم از این صنعت ارتزاق میکنند، بنابراین هرگونه اختلال در این حوزه، تأثیرات گستردهای بر اشتغال و معیشت خانوارها دارد. در شرایط جنگی، کاهش سفرها، محدودیتهای جابهجایی، نگرانیهای امنیتی و افت تقاضای گردشگری باعث شده بخش قابل توجهی از فعالیتهای این صنعت عملاً متوقف یا بهشدت محدود شود. این وضعیت نهتنها بر درآمد فعالان این حوزه اثر گذاشته، بلکه پایداری بسیاری از کسبوکارهای کوچک و متوسط گردشگری را نیز با تهدید مواجه کرده است.
خبرنگار تسنیم: کدام بخشهای صنعت گردشگری بیشترین آسیب را متحمل شدهاند؟
فاطمی: در میان بخشهای مختلف، دفاتر خدمات مسافرتی بیشترین آسیب را دیدهاند. این دفاتر در واقع نقطه آغاز زنجیره گردشگری هستند و نقش هماهنگکننده میان بخشهای مختلف را بر عهده دارند. در حال حاضر حدود 6 هزار آژانس گردشگری در کشور به دلیل شرایط جنگی عملاً از چرخه فعالیت خارج شدهاند. وقتی این حلقه اولیه دچار اختلال میشود، بهصورت زنجیرهای سایر بخشها از جمله هتلها و اقامتگاهها، راهنمایان گردشگری، شرکتهای حملونقل، مراکز تفریحی و حتی صنایعدستی نیز تحت تأثیر قرار میگیرند. به بیان دیگر، رکود در آژانسها به معنای رکود در کل اکوسیستم گردشگری است.
خبرنگار تسنیم: این شرایط چه تأثیری بر اشتغال در این حوزه داشته است؟
فاطمی: با توجه به ماهیت اشتغالزای صنعت گردشگری، کوچکترین اختلال در آن میتواند پیامدهای قابل توجهی در بازار کار ایجاد کند. در وضعیت فعلی، بسیاری از فعالان این حوزه یا با کاهش جدی درآمد مواجه شدهاند یا فعالیتشان بهطور کامل متوقف شده است. این موضوع بهویژه برای نیروهای خدماتی، راهنمایان گردشگری و کارکنان واحدهای کوچک بسیار محسوس است. ادامه این روند میتواند منجر به خروج نیروی انسانی متخصص از این صنعت شود که جبران آن در آینده هزینهبر و زمانبر خواهد بود. از این رو، حفظ اشتغال موجود یکی از اولویتهای جدی ما در طراحی سیاستهای حمایتی بوده است.
خبرنگار تسنیم: دولت برای کاهش این آسیبها چه برنامهای در نظر گرفته است؟
فاطمی: با درک شرایط ویژهای که بر صنعت گردشگری حاکم شده، بستهای حمایتی برای فعالان این حوزه تدوین شده است. این بسته با رویکردی واقعبینانه و مبتنی بر شرایط موجود طراحی شده و هدف آن کاهش فشارهای اقتصادی و کمک به تداوم فعالیت حداقلی کسبوکارها تا زمان بازگشت شرایط عادی است. در واقع تلاش شده با مداخله هدفمند، از فروپاشی زنجیره گردشگری جلوگیری شود.
خبرنگار تسنیم: جزئیات این بسته حمایتی چیست و چه تفاوتی با حمایتهای گذشته دارد؟
فاطمی: نکته مهم این است که این بسته بر خلاف برخی انتظارات، مبتنی بر پرداختهای نقدی مستقیم نیست، بلکه تمرکز آن بر استمهال تعهدات و ایجاد تنفس مالی برای فعالان این حوزه است. تجربه نشان داده در شرایطی که درآمدها کاهش یافته، مهمترین نیاز فعالان، کاهش فشار هزینههای جاری و تعهدات مالی است. در این بسته تلاش شده با تعویق بازپرداخت تسهیلات، تسهیل در پرداخت بدهیها و کاهش برخی هزینههای تحمیلی، امکان ادامه حیات کسبوکارها فراهم شود. این رویکرد بهنوعی حمایت غیرمستقیم اما مؤثر محسوب میشود.
خبرنگار تسنیم: چرا رویکرد استمهال بهعنوان محور اصلی حمایت انتخاب شده است؟
فاطمی: دلیل اصلی این انتخاب، ساختار هزینهای فعالان گردشگری است. بخش عمدهای از هزینههای این فعالان شامل اقساط بانکی، اجارهها، هزینههای جاری و تعهدات مالی است که حتی در صورت توقف فعالیت نیز ادامه دارد. در چنین شرایطی، اگر این تعهدات مدیریت نشود، بسیاری از کسبوکارها بهطور کامل از بین خواهند رفت. بنابراین با ایجاد فرصت زمانی و کاهش فشارهای مالی، میتوان به فعالان کمک کرد تا این دوره بحرانی را پشت سر بگذارند و برای بازگشت به بازار آماده شوند.
خبرنگار تسنیم: هدف نهایی این بسته حمایتی را چگونه تعریف میکنید؟
فاطمی: هدف اصلی، حفظ زیرساختهای انسانی و اقتصادی صنعت گردشگری است. ما بهدنبال آن هستیم که فعالان این حوزه از این مقطع عبور کنند بدون آنکه مجبور به تعطیلی دائمی یا خروج از بازار شوند. اگر بتوانیم این زنجیره را حفظ کنیم، با بهبود شرایط، امکان بازگشت سریعتر به رونق وجود خواهد داشت. در غیر این صورت، احیای این صنعت به زمان و سرمایه بسیار بیشتری نیاز خواهد داشت.
خبرنگار تسنیم: نقش آژانسهای گردشگری در این میان چقدر تعیینکننده است؟
فاطمی: آژانسهای گردشگری در واقع موتور محرک این صنعت هستند. این دفاتر جریان سفر را شکل میدهند و سایر بخشها را به حرکت درمیآورند. حمایت از آنها بهمعنای حمایت از کل زنجیره گردشگری است. اگر این بخش احیا شود، سایر بخشها نیز بهتدریج فعال خواهند شد. بنابراین یکی از تمرکزهای اصلی ما در این بسته، حمایت از دفاتر خدمات مسافرتی است.
خبرنگار تسنیم: چشمانداز آینده صنعت گردشگری را چگونه ارزیابی میکنید؟
فاطمی: صنعت گردشگری ذاتاً صنعتی منعطف و بازگشتپذیر است. تجربههای گذشته نشان داده این صنعت پس از عبور از بحرانها میتواند بهسرعت احیا شود. با این حال، سرعت و کیفیت این بازگشت به میزان حمایتهای فعلی بستگی دارد. اگر بتوانیم در این مقطع از فعالان این حوزه بهخوبی حمایت کنیم، زمینه برای بازگشت تدریجی و حتی جهش دوباره گردشگری فراهم خواهد شد. امیدواریم با اجرای این بسته حمایتی، بخشی از مشکلات کاهش یابد و مسیر احیای این صنعت هموار شود.
انتهای پیام/