هادی شریعتی کارگردان مستند بلند «آفانیوس؛ ناجی کوچک» در گفتگو با خبرنگار مهر درباره ایده اولیه این مستند گفت: ایده این مستند با دیدن یک پست کوتاه در اینستاگرام شروع شد. همان موقع کنجکاو شدم و شروع به تحقیق کردم. با محمد درویش فعال محیط زیست، مشورت کردم که او بهطور کامل در جریان ماجرا بود. بعد با خانم فرشته عالمشاه تماس گرفتم و گفتم که دوست دارم درباره تلاشش برای جلوگیری از انقراض یک ماهی اندمیک (بومزاد)، فیلم بسازم.
وی درباره این ماهی درحال انقراض توضیح داد: این ماهی آفانیوس نام دارد و سالهای قبل در انتهای زایندهرود، جایی که به تالاب گاوخونی میرسد، زندگی میکرد. در کودکی، ما به آن ماهی گورهخری میگفتیم اما نمیدانستم چقدر مهم است. آفانیوس یک ماهی بومزاد (اندمیک) است که تقریبا ۲ میلیون سال قدمت دارد و از ابتدا فقط در همین سرزمین شکل گرفته؛ یعنی منحصراً متعلق به همین نقطه از ایران است.
این مستندساز تاکید کرد: متأسفانه با خشک شدن زایندهرود، این گونه بهشدت در معرض خطر انقراض قرار گرفت و پس از آن، تالاب گاوخونی نیز رو به خشکی رفت.
کارگردان مستند «سایه سلطان» تصریح کرد: خانم عالمشاه در یکی از چشمههای اطراف گاوخونی، بهطور تصادفی این ماهی را میبیند و موضوع را به سازمان محیطزیست اطلاع میدهد. از همان موقع، تلاشش را برای نجات این گونه آغاز میکند. اوایل، کسی توجهی به این ماجرا نمیکرد اما بهمرور زمان، میان مردم روستا و نهادهای مختلف برای نجات این ماهی همدلی ایجاد شد. قصه فیلم ما دقیقا درباره همین فرایندِ دشوار است.
وی درباره رویکرد مستندش گفت: این فیلم تنها درباره یک فعال محیطزیست نیست بلکه ابعاد مختلفی دارد. مسئله محیط زیست و خشکی زایندهرود، ابعاد پیچیدهای پیدا کرده است که در این مستند، نگاهی تاریخی نیز به برداشت بیرویه آب و خشک شدن زایندهرود شده است. «آفانیوس؛ ناجی کوچک» یک مستند محیطزیستی است که بخشی از دغدغههای اجتماعی نیز در آن بازتاب پیدا میکند. مثلاً بخشی از طرح انتقال آب از دریای عمان به بخش صنعتی اصفهان، اجرا شده اما هنوز بخش عمدهای از آن و نیز احیای جریان زایندهرود باقی مانده است. امیدوارم در طول فیلمبرداری، شاهد رخ دادن این اتفاق باشیم.
کارگردان «ستار الکلاسیکو» بیان کرد: باشگاه فوتبال سپاهان اصفهان، عکس این ماهی را روی پیراهن تیمش زده است. این حرکت ارزشمندی بود که یک باشگاه ورزشی حامی یک طرح محیط زیستی شد.
وی درباره فیلمبرداری این پروژه اظهار کرد: این روزها فیلمبرداری و تدوین مجدد را آغاز کردهایم و فکر میکنم حدود یک سال دیگر زمان نیاز داشته باشیم تا کار به سرانجام برسد.
شریعتی در پایان بیان کرد: فرشته عالمشاه در این پروسه با برخی گروهها درگیری شدید پیدا کرد تا جایی که متأسفانه ماشین شخصیاش را به آتش کشیدند. اما نکته جالب این بود که دوستداران محیط زیست و آقای محمد درویش، هزینه تعویض ماشین را تقبل کردند.