معمای ارزان‌فروشی دلار در تهران / چرا دلالان ایران‌چک می‌خواهند؟

در روزهای گذشته اخباری از ارزان فروشی دلار پخش شد که بررسی‌ها نشان می‌دهد صحت دارد. در تهران و در حالی که قیمت رسمی هر دلار آمریکا ۱۵۳ هزار تومان است، برخی دلالان ارز هر دلار را به قیمت حدود  ۱۱۵ تا ۱۲۵ هزار تومان به فروش می‌رسانند، به این شرط که متقاضی با ایران چک‌های یک میلیون تومانی خرید کند. اگر از ایران چک ۵۰۰ هزار تومانی استفاده شود هر دلار حدود ۱۳۵ هزار تومان فروخته می‌شود و با ایران چک ۲۰۰ هزار تومانی نیز نرخ هر دلار حدود ۱۴۵ هزار تومان است. همزمان از مشهد خبر می‌رسد که اگر متقاضی دلار، ایران چک یک میلیون تومانی بپردازد، ۱۰ دلار دریافت می کند.

در این باره مجید رضا حریری، عضو اتاق بازرگانی در گفتگو با خبرآنلاین ضمن ابراز نگرانی از این واقعه از دستگاه‌های امنیتی خواست فعالانه نسبت به ریشه این ماجرا وارد عمل شوند.

او در بخش دیگری از صحبت‌هایش گفت برخی افراد به ازای دریافت تراول، حاضرند ۲۰ درصد بیشتر را به حساب طرف واریز کنند. یعنی برای چک پول ۱۰۰ هزار تومانی، ۱۲۰ هزار تومان و برای چک پول یک میلیون تومانی، یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان پرداخته می‌شود.

مشروح این گفتگو را در ادامه بخوانید.

این روزها در بازار ارز کشور، دلالان حاضرند دلار را به قیمتی ارزان‌تر بفروشند به شرط این‌که با ایران چک‌های یک میلیون تومانی و ۵۰۰ هزار تومانی مبادله شود. این امر ناشی از چیست؟

من شنیدم این اتفاقات می‌افتد و حتی در خبرها آمده است اما خودم شخصا آن را ندیدم. اگر این اتفاق می‌افتد، بسیار جای نگرانی دارد و باید دستگاه‌های امنیتی نسبت به آن توجه کافی داشته باشند.

همکار ما روز پنج‌شنبه در خیابان منوچهری تقاطع فردوسی جمعیتی چند صد نفره را دیدم که به این شکل ارز می‌فروختند. این اتفاق چرا نگران کننده است؟

در این صورت که شما و همکارانتان هم مستقیم رفتید و ماجرا را دیدید، من نگرانی بیشتری پیدا می‌کنم. البته چیزهای زیادی این روزها شنیدیم ولی این نیز از چیزهای عجیب است. بازار آزاد ارز یا آن‌طور که درست‌تر از بازار غیررسمی، همان بازار تقاضای قاچاق برای ارز است. فهم تحولات این بازار نیازمند یک نگاه به وضعیت مبادلات قاچاق درون کشور و از مرزها هم هست. این بازار اصولا برای کشور و اقتصاد ما دردسر و مشکل ایجاد کرده است زیرا عمده تقاضای آن، برای تامین منابع قاچاق است.

درواقع عمده ارزی که در بازار غیررسمی مبادله می‌شود صرف قاچاق می‌شود، حال یا مستقیم به خارج می‌رود و آن‌جا هزینه می‌شود یا در درون ایران به شبکه‌های قاچاق پرداخت می‌شود و به اصطلاح از این جا هزینه‌ها را تسویه می کند. همزمان در بازار هم دارند دلار را با قیمتی ارزان‌تر می‌فروشند و این‌ها من فکر می‌کنم جای نگرانی دارد زیرا این ساده‌ترین شکل تامین مالی قاچاق است.

در این ابعاد تامین مالی قاچاق دارد انجام می‌شود؟

ابعاد این مساله اکنون بسیار بزرگ است و برای من نیز تعجب آور است. می‌دانید وقتی می‌گوییم قاچاق صرفا لباس یا لوازم خانگی مدنظرمان نیست، از مواد مخدر تا اسلحه و حتی تامین مالی تروریسم و … می‌تواند انواع فعالیت‌های سیاه و مجرمانه را در برگیرد که تحت عنوان «قاچاق» معروف شده و ابعاد آن می‌تواند بسیار بزرگ باشد.

بانک مرکزی، وزارت اقتصاد یا دیگر نهادهای متولی چه باید بکنند؟

ببینید وقتی ابعاد مساله به جایی رسیده که در کف خیابان‌های تهران، علنا این کار را انجام می‌دهند، فکر می‌کنم دیگر وقت آن است که نهادهای امنیتی وارد شوند. به باور من اکنون این موضوع بیش از آن‌که مساله‌ای اقتصادی یا حتی با انگیزه‌های اقتصادی باشد، یک موضوع امنیتی است و نهادهای مربوطه باید با آن مقابله کنند.

چطور فکر می‌کنید این موضوع امنیتی است؟

وقتی این همه ریال دارد از کشور خارج می‌شود، یعنی یک جای کار می‌لنگد. شما و خبرنگاران عزیز دیگری دیده‌اید که مثلا با ایران چک، دلار را ارزان‌تر می‌فروشند اما من شنیدم کار به مراتب بیش از این هم پیش رفته است.

منظورتان چیست؟

من شنیدم برخی افراد حاضرند به ازای هر تراول، ۲۰ درصد بیشتر پول به حساب بانکی آن طرف واریز کنند. یعنی حاضرند بابت ۱۰۰ هزار تومانی، ۱۲۰ هزار تومانی و بابت یک میلیون تومانی، یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان را در همان محل به شمارت کارت دارنده ایران چک پرداخت کنند. درواقع حاضرند حتی به جای دلار، به ریال هم ۲۰ درصد بیشتر به دارنده ایران چک بپردازند. این تقاضا به هیچ وجه یک تقاضای طبیعی نیست و حتما کاسه‌ای زیر نیم کاسه قرار دارد.

خودتان چنین چیزهایی را ندیده‌اید؟

نه من از دوستان و عزیزان دیگر شنیده‌ام و این طرف و آن طرف هم خبرهایش آمده است.

این منابع از کشور خارج می‌شوند؟

به احتمال زیاد بخش بزرگی از این منابع از کشور خارج می‌شوند و بخشی هم ممکن است در داخل صرف تامین مالی یکسری شبکه‌ها قرار بگیرد، البته اگر سناریوی من، یعنی رخ دادن یک اقدام متخلفانه سازماندهی شده درست باشد. تصور کنید این حجم بزرگ از منابع نقدی به ریال دارد از کشور خارج می‌شود و هنوز هیچ توضیح رسمی یا اطلاع مشخصی از سوی مراجع مربوطه داده نشده است.

تحلیل‌تان خیلی بدبینانه نیست؟

ممکن است بدبینانه هم باشد ولی همه جای جهان، معاملات و مبادلاتی که به شکل نقدی انجام می‌شوند را دستگاه‌های نظارتی به دقت وارسی می‌کنند زیرا در این معاملات امکان پیگیری و ردیابی بسیار کمتر می‌شود یا لااقل فرار مالیاتی به راحتی رخ می‌دهد. در ایران هم معاملات نقدی همین مشکلات را دارند حال آن‌که معاملات از طریق اعتبارات بانکی یا حساب‌های بانکی قابلیت پیگیری دارند و به نوعی امن محسوب می‌شوند.

دلیل این‌که هر قدر ایران چک با ارزش‌تر باشد، گران‌تر خریداری می‌شود، کاهش هزینه‌های حمل و نقل است؟

بله دیگر زیرا یک ایران چک یک میلیون تومانی تقریبا همان وزنی را دارد که یک ایران چک ۵۰ هزار تومانی دارد. حالا اگر قصد شما انتقال این منابع به کشورهای دیگر باشد وزن یک میلیون تومان با تراول ۵۰ هزار تومانی معادل ۲۰ برابر یک ایران چک یک میلیون تومانی است. درنتیجه صرفه اقتصادی یک میلیون تومانی به مراتب بیشتر است و حاضرند بابت آن ۲۰ درصد پول بیشتر بپردازند.