هفته‌های سرنوشت‌ساز بازار نفت | هشدار رئیس آژانس بین‌المللی انرژی درباره تنگه هرمز

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از رویترز، فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بین‌المللی انرژی، روز پنجشنبه ۲۵ تیر در نشستی در شورای روابط خارجی آمریکا اعلام کرد اگر ایران و آمریکا نتوانند به‌زودی جریان نفت از تنگه هرمز را افزایش دهند، جهان باید درباره امنیت انرژی نگران باشد.

او گفت: «امنیت عرضه نفت همچنان مسئله‌ای حیاتی است. اگر شرایط در چند هفته آینده بهبود پیدا نکند، باید نگران باشیم و من نیز نگران هستم.»

فاتح بیرول می‌گوید آسیا بیشترین آسیب را از اختلال در تنگه هرمز متحمل شده است. در همین حال، تنها ۲۰ درصد از ذخایر اضطراری در دسترس کشور‌های عضو آژانس بین‌المللی انرژی وارد بازار شده و امکان مداخله دوباره همچنان وجود دارد.

رویترز نوشته است تنگه هرمز که در شرایط عادی مسیر عبور حدود یک‌پنجم محموله‌های انرژی جهان است و از زمان آغاز درگیری‌ها در ۹ اسفند ۱۴۰۴ عمدتاً مسدود مانده است.

چه عواملی مانع جهش بیشتر قیمت نفت شدند؟

با وجود افزایش شدید قیمت انرژی، چند عامل تاکنون شدت این رشد را محدود کرده‌اند. ذخایر نفتی چین که پیش از جنگ بیش از یک میلیارد بشکه برآورد می‌شد، یکی از این عوامل بوده است.

افزایش استفاده از خودرو‌های برقی و حمل‌ونقل عمومی نیز به چین کمک کرده است با مصرف نفت کمتر، شوک اختلال عرضه را مدیریت کند.

عامل دیگر، آزادسازی هماهنگ‌شده حداکثر ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر اضطراری کشور‌های عضو آژانس بین‌المللی انرژی در ماه مارس بود. بیرول تأکید کرد این راهکار‌ها نمی‌توانند برای همیشه ادامه پیدا کنند. او پیش‌تر جنگ ایران را بزرگ‌ترین اختلال انرژی در تاریخ توصیف کرده بود.

آمریکا نمی‌تواند تمام کمبود را جبران کند

افزایش تولید نفت و گاز آمریکا نیز به کاهش فشار بر بازار کمک کرده است. آمریکا درحال‌حاضر بزرگ‌ترین تولیدکننده نفت و گاز جهان محسوب می‌شود؛ اما به گفته بیرول، ظرفیت افزایش تولید این کشور برای جبران تمام نفت حذف‌شده از بازار کافی نیست.

او گفت افزایش یک یا دو میلیون بشکه‌ای تولید آمریکا مفید است، اما این کشور نمی‌تواند تولید روزانه خود را ۱۰ میلیون بشکه افزایش دهد. در نتیجه، ادامه اختلال گسترده در عرضه خلیج فارس را نمی‌توان تنها با افزایش تولید آمریکا جبران کرد.

آسیا در خط مقدم بحران انرژی

بیرول گفت بحران عرضه نفت و گاز به اقتصاد‌های سراسر جهان آسیب زده، اما شدت این اثر در همه کشور‌ها یکسان نبوده است.

به گفته او، پیش از آغاز اختلال، حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد انرژی عبوری از تنگه هرمز راهی بازار‌های آسیایی می‌شد. ژاپن و کره‌جنوبی از این وضعیت آسیب دیده‌اند، اما اقتصاد‌های درحال‌توسعه‌ای مانند پاکستان، بنگلادش و هند با فشار بیشتری مواجه شده‌اند.

افزایش قیمت فرآورده‌های نفتی در برخی از این کشورها، دسترسی خانوار‌ها به سوخت‌های متعارف را دشوار کرده است. بیرول هشدار داد بعضی از خانوار‌ها به استفاده از چوب و فضولات حیوانی برای پخت‌وپز روی آورده‌اند؛ سوخت‌هایی که آلایندگی خطرناک‌تری دارند و به‌ویژه سلامت زنان را تهدید می‌کنند.

۸۰ درصد ذخایر همچنان باقی مانده است

پس از آزادسازی هماهنگ‌شده ذخایر اضطراری در ماه مارس، قیمت نفت حدود ۲۰ دلار در هر بشکه کاهش یافت. این اقدام همچنین به بازار نشان داد که آژانس بین‌المللی انرژی و بیش از ۳۰ کشور عضو آن، در صورت تشدید بحران امکان مداخله دوباره دارند.

بیرول گفت آزادسازی حداکثر ۴۰۰ میلیون بشکه نفت، با وجود بزرگی آن، تنها معادل ۲۰ درصد از ذخایر اضطراری موجود بوده و حدود ۸۰ درصد از این ظرفیت همچنان باقی مانده است.

بااین‌حال، ذخایر اضطراری تنها می‌توانند برای مدتی محدود جای خالی عرضه را پر کنند. هشدار اصلی رئیس آژانس این است که بدون افزایش پایدار عبور نفت از تنگه هرمز، ذخیره‌سازی، صرفه‌جویی و افزایش تولید دیگر کشور‌ها نمی‌تواند در بلندمدت امنیت بازار انرژی را تضمین کند.