خبرآنلاین: بر اساس گزارش منتشرشده، دانشآموزانی که دوران ابتدایی خود را همزمان با آموزش مجازی گذراندهاند، امروز در خواندن و نوشتن با مشکلاتی مواجه هستند. با این حال کارشناسان معتقدند آموزش غیرحضوری تنها بخشی از ماجراست و کیفیت آموزش در ایران پیش از کرونا نیز با چالشهای جدی روبهرو بوده است.
نتایج آزمونهای بینالمللی تیمز و پرلز نیز این موضوع را تأیید میکند. ایران در حدود سه دهه حضور در این آزمونها هیچگاه به میانگین جهانی ۵۰۰ نمره دست نیافته و در آخرین دوره آزمون تیمز در سال ۲۰۲۳، دانشآموزان ایرانی در درس ریاضی نمره ۴۲۰ را کسب کردهاند. کارشناسان معتقدند مجموعهای از عوامل از جمله ساختار آموزشی، شیوههای تدریس، سیاستگذاریهای آموزشی و بحرانهای سالهای اخیر در شکلگیری این وضعیت نقش داشتهاند.
همه مخاطبان با «افت آموزشی» موافق نیستند
انتشار این گزارش واکنشهای متفاوتی را در میان مخاطبان به همراه داشت. برخی کاربران اصل وجود بحران آموزشی را زیر سؤال نبردند اما معتقد بودند نباید تنها بر اساس چند آزمون بینالمللی درباره کل نظام آموزشی کشور قضاوت کرد.
یکی از مخاطبان خبرآنلاین نوشته است: «افت آموزشی بعد از کرونا در همه دنیا رخ داده است و نمیتوان صرفاً با استناد به دو آزمون، آموزش ایران را شکستخورده دانست.» این کاربر همچنین به موفقیت دانشجویان و متخصصان ایرانی در دانشگاهها و مراکز علمی معتبر جهان اشاره کرده و آن را نشانهای از توانمندی بخشی از نظام آموزشی کشور دانسته است.
کاربر دیگری نیز معتقد است دانشآموزان و دانشجویان ایرانی همچنان توانایی رقابت علمی با همتایان خود در جهان را دارند و مشکل اصلی نه در آموزش پایه، بلکه در تبدیل دانش نظری به مهارتهای کاربردی و پروژههای عملی است.
در مقابل، «مهاجر» نگاه متفاوتی دارد. او معتقد است آموزش نیز مانند بسیاری از حوزههای دیگر با مشکلات ساختاری مواجه است و قرار گرفتن در رتبههای پایین جهانی اتفاقی نیست.
معلم؛ حلقه فراموششده آموزش
یکی از پرتکرارترین موضوعات مطرحشده در میان کاربران، وضعیت معلمان بود. بسیاری از مخاطبان معتقدند کاهش کیفیت آموزش با تضعیف جایگاه معلم ارتباط مستقیم دارد.
کسی که خود را «معلم نا امید شده» معرفی کرده نوشته است: «از روزی که معیشت و منزلت معلم تخریب شد، سراشیبی افت آموزش آغاز شد.» کاربر دیگری با نام «معلم» نیز تأکید کرده که نگاه مصرفی به معلمان و کمتوجهی به جایگاه آنان از مهمترین آسیبهای نظام آموزشی کشور است.
گروهی از مخاطبان نیز معتقدند تا زمانی که معلمان برای تأمین هزینههای زندگی مجبور به داشتن شغل دوم و سوم باشند، نمیتوان انتظار ارتقای کیفیت آموزشی را داشت.
رقابت؛ عامل پیشرفت یا منشأ آسیب؟
بخش دیگری از واکنشها به موضوع رقابت در مدارس اختصاص داشت؛ موضوعی که در گزارش اصلی نیز به آن اشاره شده بود. برخی کاربران با انتقاد از دیدگاههای مخالف رقابت، معتقدند مدرسه باید دانشآموزان را برای تلاش و رقابت آماده کند. یکی از مخاطبان با اشاره به نظامهای آموزشی سختگیرانه در برخی کشورهای موفق آسیایی نوشته است که حذف رقابت و آسانگیری بیش از حد، نتیجهای جز کاهش کیفیت آموزشی نخواهد داشت.
در مقابل، عدهای دیگر بر این باورند که کنکور و فضای رقابتی افراطی، آموزش را از مسیر اصلی خود خارج کرده است. به اعتقاد این گروه، مدرسه بیش از آنکه به خلاقیت، مهارت و همکاری بپردازد، به محلی برای رقابت فرسایشی تبدیل شده است.
آیندهای که انگیزه نمیسازد
برخی مخاطبان علت افت انگیزه تحصیلی را نه در مدرسه، بلکه در شرایط اجتماعی و اقتصادی جستوجو میکنند. «علی» معتقد است ناامیدی نسبت به آینده شغلی و وجود انواع سهمیهها در دانشگاهها و بازار کار، انگیزه دانشآموزان را کاهش داده است. او نوشته است: «وقتی جوانان نسبت به آینده خود امید نداشته باشند، طبیعی است که انگیزه کمتری برای درس خواندن داشته باشند.»
در همین حال، یک دانشآموز نیز در میان نظرات از فشارهای آموزشی گلایه کرده و نوشته است که مدارس گاهی به جای حمایت از استعدادهای مختلف، مانعی در مسیر شکوفایی آنها میشوند. او معتقد است بسیاری از دانشآموزان مستعد در حوزههای ورزشی، هنری و سایر زمینهها، زیر فشار نظام آموزشی فرصت رشد پیدا نمیکنند.
عدالت آموزشی؛ مطالبه مشترک کاربران
موضوع عدالت آموزشی نیز از دیگر محورهای مهم نظرات بود. برخی کاربران از تنوع مدارس، سهمیههای مختلف و تفاوت امکانات آموزشی انتقاد کردهاند.
یکی از مخاطبان معتقد است وجود مدارس خاص و انواع سهمیهها باعث شده دانشآموزان از همان سالهای ابتدایی در مسیرهای نابرابر قرار بگیرند. کاربری دیگر نیز از گسترش کلاسهای خصوصی در دهههای گذشته انتقاد کرده است.
«بهزاد» در این باره نوشته است که از دهه ۷۰ به بعد، گسترش تدریس خصوصی و وابسته شدن بخشی از آموزش به کلاسهای بیرون از مدرسه، به تدریج کیفیت آموزش رسمی را تحت تأثیر قرار داد.
از سوی دیگر، برخی کاربران معتقدند محتوای آموزشی نیز نیازمند بازنگری جدی است. آنها بر این باورند که شیوههای آموزشی فعلی با نیازهای نسل جدید و تحولات سریع جهان هماهنگ نیست.
آموزش؛ مسئلهای فراتر از کرونا
مرور دیدگاههای مخاطبان نشان میدهد اگرچه درباره سهم کرونا، آموزش مجازی، کنکور، رقابت یا ساختار آموزشی اختلاف نظر وجود دارد، اما اغلب کاربران بر یک نکته اتفاق نظر دارند؛ اینکه نظام آموزشی کشور با چالشهای جدی روبهرو است و برای عبور از آن به اصلاحات عمیق نیاز دارد.
از نگاه مخاطبان، بهبود وضعیت آموزش تنها با مقصر دانستن کرونا یا آموزش غیرحضوری ممکن نیست. ارتقای جایگاه معلمان، ایجاد عدالت آموزشی، بازنگری در محتوای درسی، افزایش انگیزه دانشآموزان و اصلاح ساختارهای آموزشی، مجموعهای از مطالباتی است که در میان نظرات کاربران به چشم میخورد؛ مطالباتی که نشان میدهد آموزش همچنان یکی از مهمترین دغدغههای جامعه ایران است.
متن کامل گزارش و نظرهای بیشتر را اینجا بخوانید.
233233