پس از ۵۰ روز تعطیلی/ بازگشایی تدریجی بورس کلید می‌خورد؟

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از ایسنا، بازار سهام با آغاز جنگ تحمیلی سوم تعطیل شده و اکنون بیش از ۵۰ روز از تعطیلی آن می‌گذرد که به تازگی رئیس سازمان بورس وعده‌هایی را مبنی بر بازگشایی بازار با شرایط و سناریو‌های متفاوت مطرح کرده است.

به گفته صیدی، تعطیلی بازار نه تنها مزیتی ندارد، بلکه با گذشت زمان، چالش‌ها را افزایش می‌دهد. سه سناریوی اصلی برای بازار متناسب با شرایط پیش روی کشور یعنی تداوم وضعیت فعلی، دستیابی به توافق یا بازگشت تنش‌ها در نظر گرفته شده است.

رئیس سازمان بورس تاکید خود را بر افشای اطلاعات گذاشته و گفته که شرکت‌ها باید اطلاعاتی در خصوص وضعیت تولید، فروش و تغییرات عملکرد خود حتی به صورت حداقلی ارائه دهند تا امکان تحلیل برای سرمایه‌گذاران و معاملات سهام فراهم شود.

با این وجود، دیدگاه‌های متفاوتی در مورد شرایط بازگشایی بازار سرمایه وجود دارد. برخی کارشناسان معتقدند بیش از این نمی‌توان بازار را در حالت تعطیلی نگه داشت و دولت و مجموعه نهاد‌های سیاستگذار باید برای یک دوره حمایتی از بازار سرمایه آماده شوند. پیشنهاد کارشناسان بازگشایی لایه‌ای و تدریجی بورس است، چراکه طبیعتا نمی‌توان بعد از جنگ و در بدو بازگشایی انتظار مسیر صعودی را از بازار سهام داشت.

این اقدام البته در مورد برخی آپشن‌ها مثل صندوق‌های درآمد ثابت و صندوق‌های طلا حتی در ایام جنگ هم افتاده است و این صندوق‌ها از همان زمان هم باز بوده است. با این وجود شرایط برای بازگشایی بازار سهام نیز باید حساب شده و بر مبنای یک سیاست از پیش طراحی شده باشد که از قبل‌تر کارشناسان و فعالان بازار بر آن اجماع کرده‌اند.

بازگشایی لایه‌ای؛ بهترین راهکار در شرایط فعلی

در این باره ابراهیم سماوی  کارشناس و تحلیلگر بازار سرمایه اظهار کرد: بازار سهام بیش از ۵۰ روز است که بسته شده و با توقف معاملات همراه بوده است. رئیس سازمان بورس هم صرفا بر کمبود اطلاعات تاکید کردند. اینکه مهمترین مبنای تصمیم گیری در بازار داده‌های ورودی به بازار است. یعنی همان بحث اطلاعات. اما ما باید توجه کنیم که صرفا بازار با کمبود اطلاعات مواجه نیست چرا که در حال حاضر با یک انباشت ریسک رو‌به‌رو هستیم.

او افزود: این ریسک منجر به تورش‌های رفتاری برای سرمایه گذاران می‌شود، به این معنی که نباید صرفا فرمول‌ها را به صورت ریاضی ببینیم. در بحث افشای اطلاعات نباید با دست خالی تصمیم گرفت، حتی با فرض اینکه یکسری از صنایع باز شوند و صنایع آسیب دیده بسته بمانند باز هم صنایع آسیب دیده باید اطلاعات را منتشر کنند. این‌ها شرکت‌های بزرگی هستند که مارکت کپ‌های بزرگی را هم داشته‌اند و در شاخص تاثیرگذار هستند.

این کارشناس بازار سرمایه تصریح کرد: متاسفانه این موارد هنوز افشا نشده است. قاعدتا بازگشایی بدون اطلاعات حتی بازگشایی محدود کاملا اشتباه است، چرا که دید تحلیلی بدست نمی‌دهد و باعث فضای ابهام می‌شود. اما موضوع فقط کمبود اطلاعات نیست. ما عدم امکان تخلیه تدریجی اطلاعات در قیمت‌ها را هم داریم. از این جهت باید بستری آماده کنیم که اطلاعات بعد از دو ماه تخلیه شود.

سماوی ادامه داد: جدا از موضوع افشای اطلاعات، پیشنهاد من این است که یک مکانیزم بازگشایی لایه‌ای مدیریت شده تعریف شود و قطعا برای آن نیاز به منابعی داریم که به حمایت دولت نیز احتیاج دارد. اگر دولت می‌خواهد تاثیر منفی نداشته باشد، باید از پرتفو‌های خرد حمایت کند و این اجازه را بدهد که هر کد معاملاتی سهام خرد – ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلیون تومان – به صورت لایه‌ای بازگشایی شوند تا ریسک‌های انباشت شده به تدریج تخلیه شود.

او با بیان اینکه تعطیلی نزدیک به دو ماه بازار سهام آثار منفی به دنبال دارد، گفت: یکی از جنبه‌های اصلی بازار‌های مالی موضوع نقدشوندگی است. یکی از مزایای بازار‌های مالی نسبت به دارایی‌های واقعی، نقدشندگی آن است. درست است که جنگ شرایط خاصی دارد، اما مدت زمان زیادی هم گذشته است. پیشنهاد من این است که تفکیک بازار را به صورت لایه‌ای داشته باشیم که عملا هم وجود داشت. اینکه صندوق‌های فیکس و طلا و صندوق‌های کالایی در طول جنگ باز بود اقدام خوبی بود. در حال حاضر هم به صورت لایه‌ای می‌توان بازگشایی کرد، هم برای صنایع ریالی و هم برای صنایعی که آسیب ندیده‌اند.

سماوی اضافه کرد: در مورد صنایعی هم که مثل فولاد آسیب دیده‌اند نمی‌توان بسته بمانند و سایر نماد‌ها و صنایع باز شوند. باید یک برآوردی در پرتفو‌های خرد انجام شود. نیاز است که طرح‌های حمایتی را اختصاص دهند و منابعی را با فرض اینکه کمترین قیمت آن نماد در دو سال گذشته چقدر بوده تخصیص دهند. در این راستا صندوق‌های توسعه و صندوق تثبیت بازار می‌توانند با کمترین قیمت دو سال اخیر وارد شوند تا نقدشندگی برای پرتقو‌های ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلیون انجام شود.

این کارشناس بورس با بیان اینکه اگر جنگ و تنش مجددا شروع شد می‌توان بازار را به حالت فعلی بازرگرداند گفت: اکنون که فعلا آتش بس است خیلی از صنایع راه افتاده‌اند و خیلی از افراد هم نیاز به نقدینگی دارند، بنابراین بهتر است این کار را انجام داد. البته قبل ازجنگ هم با توجه به تحرکات تجهیزات نظامی آمریکا در منطقه این انتظار وجود داشت که سهامداران ریسک را برآورد کرده باشند. برای همین نمی‌توان فقط به سازمان بورس خرده گرفت و در اینجا بحث سواد مالی هم مطرح است.

انتظار مسیر صعودی نداریم اما…

همچنین محمد غفوری – کارشناس و تحلیلگر بازار سرمایه – در این باره اظهار کرد: بازگشایی بازار سرمایه یکی از دغدغه‌های مهم فعالان بازار و حتی متولیان است، اینکه بعد از بازگشایی موفقی که در دو ابزار صندوق‌های کالایی و صندوق‌های درآمد ثابت داشتیم بتوان یک بازگشایی موفق را هم در بازار سهام داشته باشیم.

او افزود: قطعا این موضوع پرچالش است و به نوعی در این مدت مشاهده کردیم که رئیس سازمان بورس هم نشستی را با فعالان بازار و تامین سرمایه‌ها برگزار کردند. این همفکری می‌تواند باعث تصمیمات درستی شود که باید از آن خروجی دربیاید و این خروجی در نهایت عملیاتی شود.

غفوری تصریح کرد: در نهایت راهکار‌ها باید قبل از بازگشایی مورد توجه قرار گیرد. نباید به گونه‌ای باشد که بازار را رها کنیم و بعد ببینیم که چه مسیری را می‌رود. پس از حدود ۵۰ روز بازگشایی قطعا فشار فروش خواهد داشیم، برای همین باید تمهیداتی را اندیشید تا از فشار فروش کاسته شود. ما فعالان بازار در شرایط فعلی انتظار نداریم که بازار سهام ریل صعودی بگیرد. حداقل انتظار این است که بازگشایی به شکل تعادلی انجام شود و بازار در سریع‌ترین زمان به سطح تعادل خود برسد. از طرف دیگر شاهد بودیم که دو بازوی اقتصاد کشور یعنی صنعت فولاد و پتروشیمی طی جنگ آسیب دیده‌اند. صنایعی که در بازار سرمایه بسیار استراتژیک بودند و وزن مهمی از بازار سرمایه را تشکیل می‌دادند.

این کارشناس بازار سرمایه با تاکید بر اینکه شفاف سازی شرکت‌ها ها به دلیل محدودیت‌ها هم دچار ابهام است گفت: با توجه به اخباری که می‌بینیم سناریو محور دیدن بازار و بازگشایی به صورت تدریجی را می‌توان منطقی ارزیابی کرد. چون بازار سرمایه در شرایط فعلی خیلی با گذشته فرق کرده است. در جنگ قبلی بازگشایی بازار در سریع‌ترین زمان خود انجام شد، چراکه چالش زیرساختی در صنایع نداشتیم، اما این بار شرایط فرق می‌کند.

به گفته غفوری، متولیان بازار مثل بانک مرکزی، وزارت اقتصاد و سازمان بورس باید نقش حمایتی را داشته باشند. چه حمایت نقدینگی و چه راهکاری که بتوانند بازار را به سریع‌ترین زمان خود به سطح تعادل برساند. در هر صورت بازگشایی بازار سر و صدای جهانی خواهد داشت، چراکه بازتاب آن جهانی است.